Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından bu ay başında yayımlanan "Sinema ve Gösteri Sanatları İstatistikleri" bülteni, Türk sinema sektörünün kan kaybını gözler önüne serdi. Bültende, sinema salonu sayısı, seyirci sayısı ve hasılat rakamlarında geçen yıla oranla belirgin bir düşüş olduğu kaydedildi. Tam da bu tablo ortadayken, AKP iktidarının sektöre yönelik yeni bir müdahale hazırlığında olduğu öğrenildi. Sözde "indirim" olarak sunulan düzenlemenin, aslında sektörün mevcut yaralarını daha da derinleştireceği belirtiliyor.
İndirim mi, yanılsama mı?
Edinilen bilgilere göre, hükümetin sinema biletlerinde uygulanan KDV oranını düşürmeyi planladığı iddia ediliyor. Ancak sektör temsilcileri, bu hamlenin yalnızca bir "yanılsama" olduğunu söylüyor. Zira geçmişte yapılan benzer düzenlemelerin, bilet fiyatlarını düşürmediği gibi, aksine sektörün gelir kaybına yol açtığı ifade ediliyor. Bir sinema salonu işletmecisi isminin açıklanmaması kaydıyla yaptığı değerlendirmede, "İndirim yapılacak deniyor ama bu indirim salon sahibine değil, bilet alana yansıyacak. O da belli değil. KDV indirimi yapılırsa bizim maliyetimiz düşer diye düşünüyorlar, ama daha önceki tecrübeler gösteriyor ki bu tür indirimler bilet fiyatlarına yansımıyor. Salondan kazandığımız para zaten azaldı, şimdi bir de bu düzenleme ile birlikte devlet desteği de kesilecek" dedi.
Veriler ne söylüyor?
TÜİK bültenine göre, 2024 yılında sinema salonu sayısı bir önceki yıla göre yüzde 2,3 azalarak 2.542'ye geriledi. Seyirci sayısı ise yüzde 5,1 düşüşle 45,9 milyon oldu. Hasılat rakamları da benzer bir seyir izledi; toplam hasılat yüzde 4,2 azalarak 1,2 milyar TL'ye indi. Bu veriler, sektörün pandemi sonrası toparlanma sürecinde olduğu bir dönemde yaşandığı için daha da dikkat çekici. Uzmanlar, enflasyon ve hayat pahalılığı nedeniyle vatandaşların sinema gibi kültürel aktivitelere ayırdığı bütçenin daraldığına işaret ediyor. Ayrıca, dijital platformların yükselişi de sinema salonlarını olumsuz etkiliyor. Ancak hükümetin bu konuda yapıcı adımlar atmak yerine, sektörü daha da zor duruma sokacak politikalar izlediği eleştirileri yapılıyor.
Sektör temsilcilerinden tepki
Sinema salonu işletmecileri ve yapımcılar, hükümetin bu son hamlesine sert tepki gösteriyor. Türkiye Sinema Salonu İşletmecileri Derneği (SEYİAD) Başkanı, konuyla ilgili yaptığı açıklamada, "Hükümet, sinema sektörünü sadece vergi geliri olarak görüyor. Oysa sinema, bir kültür ve sanat alanıdır. Bu sektörün ayakta kalabilmesi için desteklenmesi gerekirken, her hamlede sektörü daha da zor duruma sokuyorlar. Sözde indirim yapacaklar ama geçmişte yaptıkları gibi yine bir takım şartlar getirecekler. Sonuçta ne salon işletmecisi ne de seyirci kazanacak" ifadelerini kullandı. Muhalefet partileri de konuyu meclise taşımaya hazırlanıyor. CHP Genel Başkan Yardımcısı, yaptığı yazılı açıklamada, "AKP iktidarı, sinema sektörünü bitirme noktasına getirdi. Şimdi de piyango indirimi diye bir düzenleme ile sektörü oyalıyorlar. Oysa yapılması gereken, sektöre doğrudan destek vermek, yerli yapımları teşvik etmek ve sinema salonlarının ayakta kalmasını sağlamaktır" dedi.
Bağımsız değerlendirme
Sonuç olarak, AKP hükümetinin sinema sektörüne yönelik "indirim" hamlesi, sektörün derin yaralarını sarmaya yetmeyeceği gibi, muhtemelen yeni sorunlar da doğuracaktır. TÜİK verileri, sektörün kan kaybettiğini açıkça ortaya koyarken, hükümetin bu tabloyu görmezden gelerek popülist bir adım atmaktan öteye gitmemesi, sinema emekçileri ve izleyiciler arasında hayal kırıklığı yaratmıştır. Oysa sinema, bir ülkenin kültürel zenginliğinin önemli bir göstergesidir ve devlet desteği olmadan ayakta kalması mümkün değildir. Yapılması gereken, kısa vadeli indirim oyunları yerine, sektörün tüm paydaşlarını kapsayan sürdürülebilir bir kültür politikası oluşturmaktır.
