AKP, Meclis'in yeni yasama yılına başlamasıyla birlikte yeni anayasa çalışmaları için kolları sıvadı. Parti yönetimi, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nden vazgeçmeden anayasa değişikliği yapılabileceği görüşünde. İktidar, muhalefet partilerinden destek arayışına girecek. AKP'nin ilk hedefi, anayasa değişikliği için gereken 360 milletvekili oyuna ulaşmak.
Muhalefetle temas ve olası ittifaklar
AKP'nin anayasa değişikliği için izleyeceği stratejide, DEM Parti'nin oyları kilit rol oynayabilir. Çözüm süreci olarak adlandırılan ancak henüz resmi bir çerçeve kazanmayan diyalog sürecinin, DEM Parti'nin desteğini sağlayabileceği değerlendiriliyor. Öte yandan İYİ Parti'nin parlamentodaki tutumu belirsizliğini koruyor. İYİ Parti yönetimi, anayasa değişikliği konusunda henüz net bir tavır sergilemedi. CHP ise mevcut sistemin değişmesi gerektiğini savunuyor ancak AKP'nin önerdiği modelin yeterli olmadığını belirtiyor.
AKP kurmayları, muhalefetin desteğini almak için ikna turları düzenlemeyi planlıyor. Parti içinde yapılan değerlendirmelerde, anayasa değişikliğinin sadece bir parti meselesi olmadığı, toplumsal uzlaşı gerektirdiği vurgulanıyor. Bu kapsamda sivil toplum kuruluşları, akademisyenler ve çeşitli platformlarla istişareler yapılması bekleniyor.
Anayasa değişikliği süreci ve zorluklar
Anayasa değişikliği için TBMM'de en az 360 milletvekilinin kabul oyu vermesi gerekiyor. Referanduma gitmeden değişikliğin yapılabilmesi için bu sayı şart. AKP'nin elinde 285 milletvekili bulunuyor. MHP ile birlikte Cumhur İttifakı'nın toplam sandalye sayısı 323. Bu durumda iktidarın en az 37 muhalefet milletvekilinin desteğini alması gerekiyor. Bu denklem, DEM Parti ve İYİ Parti'yi kritik aktörler haline getiriyor.
Anayasa değişikliği teklifinin içeriği henüz netleşmiş değil. AKP, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'ni koruyarak, yargı, temel hak ve özgürlükler, yerel yönetimler gibi alanlarda değişiklik yapmayı planlıyor. Muhalefet ise özellikle kuvvetler ayrılığı, yargı bağımsızlığı ve ifade özgürlüğü konularında adımlar atılmasını istiyor. Bu taleplerin ne kadar karşılanacağı, sürecin seyrini belirleyecek.
Siyasi partilerin pozisyonları
- AKP: Mevcut sistemden vazgeçmeden kapsamlı bir anayasa değişikliği hedefliyor. Muhalefetin desteğini arıyor.
- CHP: Anayasa değişikliğine açık ancak önerilen modelin yeterli olmadığını savunuyor. Güçlendirilmiş parlamenter sistem çağrısı yapıyor.
- DEM Parti: Çözüm süreci ve Kürt sorununun çözümü konusunda somut adımlar bekliyor. Anayasa değişikliğinde bu konuların yer almasını talep ediyor.
- İYİ Parti: Henüz net bir tutum sergilemedi. Parti içinde farklı görüşler bulunuyor.
- MHP: Cumhur İttifakı ortağı olarak AKP'nin yanında yer alıyor. Ancak bazı konularda çekinceleri olabilir.
Muhalefet partileri, anayasa değişikliği sürecinin şeffaf yürütülmesi ve tüm kesimlerin görüşlerinin alınması gerektiğini vurguluyor. Aksi halde değişikliğin toplumsal meşruiyet kazanamayacağı uyarısında bulunuyorlar.
Kamuoyu ve zamanlama
Anayasa değişikliği tartışmaları, ekonomik sorunlar ve gündemdeki diğer başlıklarla birlikte yürüyor. Kamuoyu araştırmaları, toplumun önemli bir bölümünün yeni anayasa konusunda bilgi sahibi olmadığını veya öncelikli sorun olarak görmediğini ortaya koyuyor. Ekonomik sıkıntılar, geçim derdi ve işsizlik gibi konular vatandaşların gündeminde ilk sıralarda yer alıyor. Bu nedenle iktidarın anayasa hamlesinin kamuoyunda ne kadar karşılık bulacağı belirsiz.
Zamanlama açısından, 2024 yerel seçimleri sonrası oluşan siyasi tablo, anayasa değişikliği için uygun bir zemin sunup sunmayacağı tartışılıyor. AKP, yerel seçimlerde aldığı sonuçların ardından yeni bir strateji belirliyor. Muhalefet ise kendi gündemini oluşturmaya çalışıyor. Anayasa değişikliği, iktidarın muhalefeti yanına çekme hamlesi olarak da görülüyor.
Sonuç ve beklentiler
AKP'nin anayasa değişikliği girişimi, önümüzdeki aylarda siyasetin ana gündem maddelerinden biri olacak. İktidarın muhalefetle kuracağı diyalog ve vereceği tavizler, sürecin başarısını belirleyecek. Ancak muhalefetin talepleri ile iktidarın kırmızı çizgileri arasındaki fark, uzlaşı ihtimalini zorlaştırıyor. Yeni anayasa tartışması, aynı zamanda Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nin geleceğini de belirleyecek. Sürecin nasıl ilerleyeceği, hem siyasi partilerin tutumlarına hem de kamuoyunun tepkisine bağlı.
