Mersin'de inşa edilen Türkiye'nin ilk nükleer santrali Akkuyu Nükleer Güç Santrali'nde (NGS) kritik bir aşamaya gelindi. Santralin 1. güç ünitesinde, gerçek yakıt yüklemesinin bire bir provası niteliğindeki 163 adet temsili nükleer yakıt demeti, reaktör basınç kabına başarıyla yerleştirildi. Nükleer Düzenleme Kurumu (NDK) gözetiminde gerçekleştirilen bu işlem, santralin yıl sonunda devreye alınma hedefi için önemli bir kilometre taşı olarak değerlendiriliyor. Eski Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Berat Albayrak’ın öncülüğünde temelleri atılan proje, bugün Rus devlet şirketi Rosatom tarafından yürütülüyor.
Temsili yakıt yüklemesi neden önemli?
Temsili nükleer yakıt demetleri, gerçek yakıtla aynı boyut, ağırlık ve mekanik özelliklere sahip ancak fisyon yapmayan, radyoaktif olmayan elemanlar. Yükleme işlemi, reaktörün yakıt taşıma ve yerleştirme sistemlerinin hatasız çalıştığını doğrulamak, operatörlerin eğitimini pekiştirmek ve gerçek yakıt yüklemesi öncesi tüm prosedürlerin test edilmesi amacı taşıyor. NDK uzmanları, her bir demetin reaktör içindeki yerine kusursuz biçimde oturduğunu onayladı. Bu aşamanın tamamlanması, gerçek yakıt yükleme lisansı için gerekli adımlardan biri olarak kabul ediliyor.
Projenin geçmişi ve mevcut durum
Akkuyu NGS, Türkiye ile Rusya arasında imzalanan anlaşma kapsamında 2018'de temel atma töreniyle başladı. Toplam 4 reaktörden oluşacak santralin her bir ünitesi 1200 megavat gücünde VVER-1200 tipi reaktörlerden oluşuyor. İlk ünitenin 2023'te devreye alınması planlanırken, teknik ve lojistik gecikmeler nedeniyle takvim 2024 sonuna kadar uzatıldı. Şu anda 1. ünitede inşaat çalışmaları büyük oranda tamamlanmış durumda. Temsili yakıt yüklemesinin ardından sırada soğuk ve sıcak hidrolik testler, ardından NDK'nın nihai lisansı ve fiilen gerçek yakıt yüklemesi bulunuyor. Yetkililer, yıl sonu hedefinin iddialı ancak ulaşılabilir olduğunu belirtiyor.
Stratejik ve teknik boyut
Akkuyu NGS tam kapasite devreye girdiğinde, Türkiye'nin toplam elektrik üretiminin yaklaşık yüzde 10'unu karşılaması bekleniyor. Santral, enerji arz güvenliği ve karbon emisyonlarının azaltılması açısından kritik rol oynayacak. Projenin inşaatında 15 bine yakın kişi çalışırken, işletme döneminde 4 bin kişiye istihdam sağlanması öngörülüyor. Rusya tarafından yap-işlet modeliyle finanse edilen santralin maliyeti 20 milyar doları aşmış durumda. Yerli nükleer yakıt üretimi ve atık yönetimi konuları da gündemdeki diğer başlıklar arasında.
Temsili yakıt yüklemesi, sadece Türkiye'nin değil, bölgenin de en büyük enerji yatırımlarından birinde somut ilerleme kaydedildiğini gösteriyor. Yıl sonu hedefine yönelik bu kritik eşikte, uluslararası nükleer düzenlemeler ve kamuoyu denetimi sürecin şeffaf yürütülmesi açısından belirleyici olacak. Santralin işletmeye alınmasıyla birlikte Türkiye, nükleer enerji üreten ülkeler arasına katılacak ve enerji portföyünü çeşitlendirme yolunda önemli bir adım atmış olacak.
