Ordu'nun Akkuş ilçesinde yalnızca iki farklı lokasyonda yetişen ve 1993 yılında literatüre geçen endemik Akkuş Zambağı (Lilium akkusianum) için hukuk mücadelesi başlatıldı. Doğa koruma örgütleri, bitkinin yaşam alanlarının madencilik faaliyetleri ve yapılaşma tehdidi altında olduğunu belirterek, Ordu İdare Mahkemesi'nde dava açtı. Çevreciler, türün korunması için acil eylem planı hazırlanmasını ve bölgenin kesin korunacak hassas alan ilan edilmesini talep ediyor.
Akkuş Zambağı'nın özellikleri
Akkuş Zambağı, zambakgiller familyasına ait, boyu 40-60 santimetreye ulaşabilen, beyaz çiçekli bir bitki. Çiçeklenme dönemi haziran ayı ortasında başlıyor ve temmuz sonuna kadar devam ediyor. Bitki, ilk kez 1993 yılında botanikçiler tarafından tanımlanarak bilim dünyasına kazandırıldı. Dünyada yalnızca Ordu'nun Akkuş ilçesinde, deniz seviyesinden 1200-1500 metre yükseklikteki kayalık yamaçlarda doğal olarak yetişiyor. Türün popülasyon büyüklüğü tam olarak bilinmemekle birlikte, son yıllarda yapılan gözlemlerde sayılarının ciddi şekilde azaldığı ifade ediliyor.
Tehditler ve hukuk mücadelesi
Akkuş Zambağı'nın yaşam alanları, bölgede yürütülen maden arama çalışmaları ve yol yapım projeleri nedeniyle daralıyor. Doğa Koruma Merkezi ve Ordu Doğa Derneği'nin ortak girişimiyle açılan davada, Tarım ve Orman Bakanlığı ile Ordu Valiliği'ne ait koruma kararlarının yetersiz kaldığı savunuluyor. Dava dilekçesinde, türün IUCN kırmızı listesine girmesi için başvuru yapıldığı ve koruma statüsünün acilen yükseltilmesi gerektiği vurgulanıyor. Çevre örgütleri, Akkuş Zambağı'nın yaşadığı alanların 'Kesin Korunacak Hassas Alan' olarak tescil edilmesini ve her türlü madencilik faaliyetine kapatılmasını talep ediyor.
Yerel halkın tepkisi
Bölge halkı, endemik bitkinin korunması konusunda ikiye bölünmüş durumda. Bir grup, bitkinin bölgeye turizm açısından değer katacağını düşünürken, diğer grup madencilik faaliyetlerinin istihdam yarattığını savunuyor. Akkuş Belediyesi, konuyla ilgili bir açıklama yaparak bitkinin korunması için gereken hassasiyeti göstereceklerini ancak mevcut mevzuatın yeterli olduğunu belirtti. Uzmanlar ise, Akkuş Zambağı'nın korunması için yalnızca hukuki değil, aynı zamanda bilimsel izleme ve halk bilinçlendirme çalışmalarının da yapılması gerektiğini ifade ediyor.
Akkuş Zambağı'nın geleceği, önümüzdeki günlerde mahkemeden çıkacak kararla şekillenecek. Çevre örgütleri, kararın Türkiye'deki endemik bitkilerin korunması açısından emsal niteliğinde olabileceğini vurguluyor. Benzer davaların, nesli tehlike altındaki diğer bitki türleri için de önünü açması bekleniyor.
