Çanakkale 2. İdare Mahkemesi, Akçansa Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin Ezine ilçesi Çamlıca Köyü'nde planladığı şist ocakları kapasite artışı projesine verilen Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) olumlu kararını iptal etti. Mahkeme, proje kapsamında kesilmesi planlanan 23 bin ağacın ekosisteme vereceği zararı göz önünde bulundurarak, ÇED raporunu yetersiz ve hukuka aykırı buldu. Karar, bölge halkı ve çevre örgütleri tarafından sevinçle karşılanırken, yöre halkının yıllardır süren mücadelesinde önemli bir zafer olarak değerlendiriliyor.
Proje Detayları ve Mahkemenin Gerekçesi
Akçansa Çimento, Çamlıca Köyü mevkiinde mevcut şist ocaklarının kapasitesini artırmayı ve yeni sahalar açmayı planlıyordu. Proje kapsamında yaklaşık 23 bin ağacın kesilmesi, yüzlerce dönümlük ormanlık alanın tahrip edilmesi öngörülüyordu. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından 2022 yılında verilen ÇED olumlu kararına karşı, yöre sakinleri ve çevre dernekleri tarafından dava açılmıştı.
Mahkeme kararında, ÇED raporunun; biyolojik çeşitlilik, su kaynakları, tarım alanları ve orman ekosistemi üzerindeki etkileri yeterince değerlendirmediği, halkın katılımı toplantısının usulüne uygun yapılmadığı ve projenin iklim değişikliği politikalarıyla çeliştiği gerekçelerine yer verdi. Ayrıca, projenin uzun vadeli çevresel etkilerinin belirsiz olduğu ve alternatif sahaların değerlendirilmediği vurgulandı.
Bölge Halkı ve Çevre Örgütlerinden Tepkiler
Kararın ardından açıklama yapan Çamlıca Köyü Muhtarı Hasan Yılmaz, "Yıllardır bu mücadeleyi verdik. Kazandığımız için çok mutluyuz. Bu karar, doğanın ve köylülerin haklı olduğunu gösterdi. Artık çocuklarımız temiz bir çevrede yaşayacak" dedi. Kaz Dağları Koruma Derneği üyesi ve bölgede aktif bir çevre aktivisti olan Ayşe Güneş ise, "Bu karar emsal niteliğinde. Şirketler artık doğayı hiçe sayarak proje yapamayacaklarını anlamalıdır. Mahkeme, hukukun ve doğanın yanında olduğunu gösterdi" şeklinde konuştu.
Çanakkale Barosu Çevre Komisyonu üyesi Avukat Elif Demir, kararın hukuki süreçte önemli bir dönüm noktası olduğunu belirterek, "Bu tür davalarda mahkemelerin bilimsel verilere ve halkın sağlığına öncelik vermesi sevindiricidir. Şimdi şirketin Danıştay'a başvurması bekleniyor ancak bu kararın güçlü olduğunu düşünüyorum" ifadelerini kullandı.
Akçansa'nın Durumu ve Gelecek Süreç
Akçansa Çimento, kararın ardından henüz resmi bir açıklama yapmadı. Şirketin, İdare Mahkemesi kararını temyiz etmesi bekleniyor. Türkiye'nin önde gelen çimento üreticilerinden olan Akçansa, daha önce de çevre mevzuatına aykırılık nedeniyle çeşitli cezalar almıştı. Şirketin, bölgedeki faaliyetlerinin devam edebilmesi için yeni bir ÇED raporu hazırlaması veya planlarından vazgeçmesi gerekecek.
Öte yandan, bu karar yalnızca Çanakkale'de değil, Türkiye genelinde çevre mücadelelerine umut oldu. Son yıllarda maden projelerine karşı açılan davalarda mahkemelerin çevreyi koruyan kararlar vermesi dikkat çekiyor. Özellikle Kaz Dağları'nda altın madenciliğine karşı verilen mücadelelerde alınan yürütmeyi durdurma kararları, bu alanda önemli bir içtihat oluşturmuştu. Bu yeni kararın, benzer projelere karşı açılacak davalarda emsal teşkil etmesi bekleniyor.
Türkiye'nin 2053 net sıfır emisyon hedefi ve Avrupa Yeşil Mutabakatı'na uyum süreci göz önüne alındığında, bu tür kararların önemi daha da artıyor. Çevre hukuku uzmanları, yargının bu duyarlı yaklaşımının sürdürülebilir kalkınma politikalarının güçlenmesine katkı sağlayacağını belirtiyor. Mahkeme kararının, çimento gibi enerji yoğun sektörlerde faaliyet gösteren şirketlere çevresel riskleri daha ciddiye almaları konusunda bir uyarı niteliği taşıdığı yorumları yapılıyor.
Çamlıca Köyü sakinleri ve çevre örgütleri, kararın zafer olduğunu ancak mücadelenin bitmediğini, Akçansa'nın olası itirazını yakından takip edeceklerini dile getiriyor. Bölge halkı, 23 bin ağacın kurtarılmasıyla birlikte, doğal yaşamın korunması adına önemli bir adım atıldığını vurguluyor. Karar, aynı zamanda, maden projelerinin planlanması sürecinde halkın katılımının ve bilimsel değerlendirmelerin ne kadar hayati olduğunu bir kez daha gözler önüne seriyor.
