Küresel piyasalarda petrol fiyatlarının sert düşüşü Türkiye'de akaryakıt fiyatlarına yeni bir indirim olarak yansıyor. ABD ve İran arasında devam eden barış görüşmelerinin son aşamaya gelmesi, uluslararası petrol fiyatlarında hızlı bir gerilemeye yol açtı. Bu gelişme, yarından itibaren geçerli olacak benzin indirimi beklentisini doğurdu. Ancak eşel mobil sistemi nedeniyle indirimin pompa fiyatlarına yansımasının sınırlı olması bekleniyor.
Petrol Fiyatlarındaki Düşüş Akaryakıda Yansıyor
Brent petrol fiyatları, ABD ve İran arasındaki diplomatik temasların olumlu ilerlemesiyle son haftalarda yüzde 10'a yakın geriledi. Analistler, görüşmelerin başarıyla sonuçlanması halinde İran yaptırımlarının hafifleyebileceğini ve piyasaya ek arz gelebileceğini belirtiyor. Bu durum, dünya genelinde benzin ve motorin fiyatlarını aşağı çekerken, Türkiye'de de akaryakıt fiyatlarına indirim olarak yansıyor. Sektör kaynakları, yarından itibaren benzinde litre başına 1 TL civarında bir indirim beklendiğini, motorinde ise benzer bir adımın gündemde olduğunu aktarıyor.
Eşel Mobil Sistemi İndirimi Sınırlıyor
Ancak Türkiye'de akaryakıt fiyatlarının belirlenmesinde önemli rol oynayan eşel mobil sistemi, tüketiciye yansıyacak indirimi sınırlandırabilir. Sistemde ÖTV (Özel Tüketim Vergisi), petrol fiyatları düştüğünde artarken, fiyatlar yükseldiğinde düşüyor. Bu mekanizma sayesinde Hazine'nin vergi gelirleri sabit kalırken, pompa fiyatlarındaki dalgalanmalar kısmen törpüleniyor. Dolayısıyla, uluslararası fiyatlardaki düşüşün bir kısmı ÖTV ayarlamasıyla emilecek ve net indirim miktarı daha az olacak. Ekonomistler, sistemin tüketici için hem avantaj hem dezavantaj içerdiğini, uzun vadede fiyat istikrarı sağlarken anlık düşüşlerden tam olarak yararlanmayı engellediğini ifade ediyor.
Akaryakıt Fiyatları Son Dönemde Ne Durumda?
Türkiye'de akaryakıt fiyatları bu yıl içinde küresel dalgalanmalar ve döviz kuru hareketleriyle sık sık değişti. Benzin ve motorin fiyatları, geçen yıla göre ortalama yüzde 20-25 oranında arttı. Son indirimlerle birlikte benzinin litre fiyatı 45 TL seviyelerine, motorin ise 44 TL bandına gerilemişti. Yeni indirimin ardından benzin fiyatlarının 44 TL civarına inmesi bekleniyor. Uzmanlar, özellikle yaz aylarında artan seyahat talebi ve tarımsal faaliyetlerle birlikte akaryakıt tüketiminin arttığına dikkat çekerek, bu indirimin tüketiciye nefes aldıracağını ancak kalıcı bir düşüş için küresel piyasalardaki dengelerin izlenmesi gerektiğini vurguluyor.
Değerlendirme: Eşel mobil sistemi, dalgalı petrol piyasalarında tüketiciyi ani fiyat artışlarından korurken, tam anlamıyla piyasa gerçeklerini yansıtmamakla eleştiriliyor. Yarındaki indirim, sistemin esnekliğini gösterse de, sürücülerin pompada beklediği rahatlama sınırlı kalabilir. Uzun vadede akaryakıt fiyatlarının seyri, küresel arz-talep dengesine ve döviz kurlarına bağlı olarak şekillenecek.
