Türkiye'de akaryakıt fiyatları küresel piyasalardaki artışa rağmen eşel mobil sistemi sayesinde kontrol altında tutuluyor. Hükümet, bu uygulama ile bu yılın başından itibaren vatandaşa 250 milyar TL'lik destek sağladı. Yıl sonuna kadar bu rakamın 600 milyar TL'ye ulaşması bekleniyor. Eğer eşel mobil olmasaydı, motorinin litre fiyatı 100 TL'ye, benzin ise 80 TL'ye çıkacaktı.
Eşel Mobil Sistemi Nasıl Çalışıyor?
Eşel mobil, akaryakıt üzerinden alınan Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) ve Katma Değer Vergisi (KDV) oranlarının, dünya petrol fiyatlarındaki yükselişe göre otomatik olarak düşürülmesi prensibine dayanıyor. Böylece pompa fiyatlarındaki artış sınırlanıyor. Uygulama, ilk kez 2019 yılında başlatılmıştı ve özellikle döviz kuru ile petrol fiyatlarındaki dalgalanmalarda devreye giriyor. Bu sayede vatandaş, küresel fiyat artışlarının doğrudan etkisinden korunuyor.
Depodaki Tasarruf Ne Kadar?
Bugünkü fiyatlarla bir depo (50 litre) motorin alan bir sürücü, eşel mobil sayesinde yaklaşık 1.500 TL tasarruf ediyor. Benzinli araç sahipleri ise aynı miktarda yakıt aldığında 1.000 TL'ye yakın avantaj elde ediyor. Örneğin, İstanbul'da motorinin litre fiyatı 44 TL seviyesinde seyrederken, eşel mobil olmasaydı aynı litre 100 TL'yi aşacaktı. Bu da sürücülerin bütçesine doğrudan katkı sağlıyor.
Bütçeye Etkisi ve Sürdürülebilirlik
Uzmanlar, eşel mobil uygulamasının kısa vadede vatandaşı rahatlatsa da uzun vadede bütçe dengesini bozabileceği uyarısında bulunuyor. Çünkü vergi gelirlerindeki azalma, kamu açığını büyütebilir. Ancak hükümet, ekonomik büyüme ve enflasyonla mücadele için bu desteğin süreceğini belirtiyor. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) verilerine göre, Türkiye'de akaryakıt tüketimi yıllık 20 milyon ton civarında. Bu hacimdeki bir sektörde vergi indirimi, devlet için önemli bir fedakarlık anlamına geliyor.
Vatandaş Ne Düşünüyor?
İstanbul'da taksi şoförlüğü yapan Ahmet Yılmaz, eşel mobil desteğinin kendileri için hayati olduğunu söylüyor: 'Günde ortalama 50 litre motorin tüketiyorum. Destek olmasa kazancımın büyük kısmı akaryakıta giderdi.' Benzer şekilde, lojistik firmaları da maliyetlerinin yüzde 30'unu oluşturan akaryakıt giderindeki bu avantajın, fiyatları dengede tutmada kritik rol oynadığını ifade ediyor.
Eşel mobil sistemi, akaryakıt fiyatlarındaki artışı tamponlayarak hem bireysel tüketiciyi hem de işletmeleri korumaya devam ediyor. Ancak sürdürülebilir bir enerji politikası için uzun vadeli çözümlerin de hayata geçirilmesi gerektiği açık.
