İsrail yanlısı Amerikan lobi grubu Amerikan-İsrail Siyasi Eylem Komitesi (AIPAC), ABD yönetiminden İran ile nihai anlaşmaya yönelik müzakerelerde İsrail'in saldırı hakkının güvence altına alınmasını istedi. AIPAC, bu talebini ABD Dışişleri Bakanlığı ve Ulusal Güvenlik Konseyi yetkililerine ilettiği bir mektupla resmileştirdi.
Talebin perde arkası
Mektupta, İran'la yapılacak olası bir nükleer anlaşmanın İsrail'in ulusal güvenliğini tehdit edebileceği vurgulanarak, ABD'nin müzakere masasında İsrail'in kendini savunma ve gerektiğinde askeri müdahalede bulunma hakkını açıkça tanıması gerektiği belirtildi. AIPAC yetkilileri, özellikle İran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerine ilişkin kısıtlamaların yetersiz kalması durumunda İsrail'in bağımsız hareket etme kapasitesinin korunması gerektiğini savunuyor.
Müzakere süreci ve tarafların pozisyonları
ABD ile İran arasında 2021'den bu yana devam eden dolaylı görüşmeler, tarafların 2015 tarihli Kapsamlı Ortak Eylem Planı'nı (KOEP) yeniden canlandırma çabalarını kapsıyor. İran, uranyum zenginleştirme seviyesini yüzde 60'a çıkararak anlaşmanın sınırlarını aşmış durumda. ABD ise İran'a yönelik yaptırımların kaldırılması karşılığında nükleer faaliyetlerin sınırlandırılmasını talep ediyor. İsrail, anlaşmaya şiddetle karşı çıkarken, İran'ın nükleer silah elde etmesini engellemek için her türlü seçeneği masada tuttuğunu açıkladı.
Analistlere göre AIPAC'ın bu girişimi, ABD'deki İsrail yanlısı lobinin İran konusunda İsrail'e tam destek sağlama çabası olarak yorumlanıyor. Özellikle 2024 ABD başkanlık seçimleri öncesinde Kongre'deki İran karşıtı yasaların güçlendirilmesi bekleniyor.
Uluslararası tepkiler
İran Dışişleri Bakanlığı, AIPAC'ın taleplerine henüz resmi yanıt vermedi ancak daha önce yaptığı açıklamalarda, 'herhangi bir dış müdahaleyi kabul etmeyeceklerini' vurgulamıştı. Avrupa Birliği ise müzakere sürecinde tarafların yapıcı olması çağrısında bulunurken, İsrail'in endişelerinin dikkate alınması gerektiğini ancak askeri bir seçeneğin bölgesel istikrarı tehdit edeceğini belirtti.
Sonuç ve değerlendirme
AIPAC'ın bu hamlesi, ABD-İsrail ilişkilerindeki stratejik ortaklığın bir yansıması olarak görülse de, İran'la diplomatik çözüm arayışını zora sokabilir. Bağımsız analistler, ABD'nin İsrail'in saldırı hakkını resmen tanımasının, müzakere masasında İran'ın elini zayıflatabileceğini ve bölgede yeni bir gerginlik dalgasına yol açabileceğini ifade ediyor. Öte yandan, İsrail'in güvenlik kaygıları, özellikle İran'ın nükleer silah kapasitesine yaklaştığı iddialarıyla birlikte, uluslararası toplumda daha fazla tartışma yaratacak gibi görünüyor.
