İstanbul Valiliği tarafından Türkiye genelinde başlatılan "Ailem Güvende" operasyonu kapsamında, LGBTİ+ alanında faaliyet gösteren 5 derneğe yönelik hazırlanan mali ve tüzük denetim raporları tamamlandı. Edinilen bilgilere göre, söz konusu derneklerin banka hesaplarında yurt dışı kaynaklı fon hareketliliği tespit edildi. Raporlarda, derneklerin tüzüklerinde belirtilen amaçlar dışında faaliyet yürüttüğü ve yabancı kuruluşlardan düzenli bağış aldığı öne sürülüyor. Denetim süreci, İçişleri Bakanlığı ve Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) ile koordineli yürütüldü.
Denetim Raporlarında Öne Çıkan Bulgular
İstanbul Valiliği'nin talimatıyla başlatılan inceleme, derneklerin 2020-2023 yılları arasındaki mali kayıtlarını kapsıyor. Rapora göre, beş derneğin toplamda 12 milyon TL'yi aşan tutarda yabancı kaynaklı bağış aldığı belirlendi. Bu bağışların büyük bölümünün Avrupa'daki çeşitli vakıf ve sivil toplum kuruluşları üzerinden transfer edildiği ifade ediliyor. Söz konusu fonların derneklerin resmi hesaplarına aktarıldıktan sonra farklı alt hesaplara dağıtıldığı ve harcama kalemlerinin şeffaf biçimde belgelenmediği iddia ediliyor.
Denetim raporlarında ayrıca, derneklerin tüzüklerinde yer alan "kültürel ve sosyal faaliyetler" ibaresinin ötesinde, doğrudan siyasi ve ideolojik içerikli organizasyonlar düzenlediği kaydedildi. Özellikle yurt dışı bağlantılı etkinliklerde, Türkiye'nin toplumsal yapısına aykırı mesajların verildiği öne sürülüyor. Raporda, bu faaliyetlerin finansmanının büyük ölçüde yabancı fonlarla sağlandığı vurgulanıyor.
Yabancı Fon Trafiği ve MASAK İncelemesi
MASAK tarafından yürütülen paralel soruşturmada, söz konusu derneklere ait banka hesaplarına 2019 yılından bu yana düzenli aralıklarla yurt dışından para transferi yapıldığı tespit edildi. Transferlerin bir kısmının doğrudan bağış, bir kısmının ise "proje desteği" adı altında gerçekleştirildiği belirtiliyor. İnceleme kapsamında, fonların kaynağı olan yabancı kuruluşların hangi ülkelerde faaliyet gösterdiği ve bu kuruluşların başka hangi Türkiye merkezli yapılarla ilişkili olduğu araştırılıyor.
Yetkililer, derneklerin yıllık gelir-gider tablolarında ciddi tutarsızlıklar olduğunu aktarıyor. Örneğin, bir derneğin 2022 yılında beyan ettiği gelirin yaklaşık üç katı tutarında harcama yaptığı, ancak bu harcamaların faturalandırılmadığı rapor edildi. Benzer şekilde, bir başka derneğin yurt dışından aldığı bağışları "aidat geliri" olarak gösterdiği tespit edildi. Bu tür usulsüzlüklerin, derneklerin mali denetimden kaçınma çabası olarak yorumlandığı belirtiliyor.
Operasyonun Arka Planı ve Kapsamı
"Ailem Güvende" operasyonu, ilk olarak 2023 yılı sonunda İstanbul Valiliği'nin koordinasyonunda başlatıldı. Operasyonun amacı, aile yapısını ve toplumsal değerleri korumak adına, belirli sivil toplum kuruluşlarının faaliyetlerini denetlemek olarak açıklandı. İstanbul Valiliği, operasyon kapsamında 5 derneğin yanı sıra çeşitli platform ve inisiyatifleri de inceleme altına aldı. Denetimlerin sadece mali konularla sınırlı kalmadığı, derneklerin tüzüklerinde belirtilen amaçlar doğrultusunda faaliyet gösterip göstermediğinin de mercek altına alındığı öğrenildi.
Operasyonun hukuki boyutu ise tartışma konusu. Dernekler Hukuku'na göre, derneklerin yabancı kaynaklardan bağış alması yasak değil; ancak bu bağışların ilgili mevzuata uygun şekilde beyan edilmesi ve dernek tüzüğünde belirtilen amaçlar doğrultusunda kullanılması gerekiyor. Uzmanlar, denetimlerin şeffaf yürütülmesi halinde sorun olmayacağını, ancak operasyonun siyasi bir motivasyon taşıdığı yönünde eleştirilerin de bulunduğunu belirtiyor. Bazı sivil toplum kuruluşları, denetimlerin keyfi uygulamalara dönüşebileceği endişesini dile getiriyor.
Derneklerden İlk Tepkiler ve Bundan Sonraki Süreç
İnceleme kapsamındaki derneklerden bazıları, henüz resmi bir açıklama yapmadı. Ancak konuya yakın kaynaklar, dernek yöneticilerinin raporlardaki iddiaları reddettiğini ve mali kayıtların düzenli olduğunu savunduğunu aktarıyor. Derneklerin avukatları aracılığıyla itiraz sürecini başlatması bekleniyor. İstanbul Valiliği'nin, raporları tamamlayarak gerekli görülmesi halinde dernekler hakkında yasal işlem başlatabileceği veya faaliyetlerini askıya alabileceği belirtiliyor.
Önümüzdeki günlerde, MASAK'ın hazırladığı mali analiz raporunun savcılığa sunulması ve dernek yöneticilerinin ifadelerine başvurulması bekleniyor. Operasyonun, benzer faaliyet yürüten diğer sivil toplum kuruluşlarına da genişletilebileceği konuşuluyor. Kamuoyunda ise denetimlerin nasıl sonuçlanacağı ve derneklerin akıbeti merak ediliyor.
Sonuç olarak, "Ailem Güvende" operasyonu, sivil toplum alanındaki denetimlerin hem hukuki hem de toplumsal boyutlarıyla tartışılmasına yol açtı. Yabancı fon trafiğinin mercek altına alınması, Türkiye'deki sivil toplum kuruluşlarının finansman kaynaklarına ilişkin daha geniş bir sorgulamayı da beraberinde getiriyor. Sürecin şeffaf ve adil bir şekilde yürütülmesi, hem dernekler hem de kamuoyu açısından belirleyici olacak.
