Afganistan'ın batısındaki Herat kentinde, kıyafet kurallarını ihlal ettikleri gerekçesiyle kadınların gözaltına alınmasını protesto eden kalabalığa Taliban güvenlik güçleri sert müdahalede bulundu. Görgü tanıklarının ifadelerine göre, güvenlik güçleri ateş açtı ve en az üç kişi yaralandı. Olay, Taliban'ın Ağustos 2021'de iktidara gelmesinden bu yana kadın hakları konusundaki en şiddetli çatışmalardan biri olarak kayıtlara geçti.
Protestonun Gerekçesi
Protestocular, Herat'ın bazı bölgelerinde Taliban üyelerinin kadınları kıyafet kurallarına uymadıkları gerekçesiyle gözaltına aldığını iddia etti. Taliban yönetimi, kadınların toplum içinde başörtüsü takmasını ve vücutlarını tamamen örten giysiler giymesini zorunlu kılıyor. Ancak gözaltıların keyfi olduğu ve bazı kadınların sadece yüzlerinin bir kısmının görünmesi nedeniyle alıkonulduğu öne sürüldü.
Gözaltı haberlerinin yayılmasının ardından yüzlerce kişi Herat'ın merkezinde toplandı. Kalabalık, Taliban karşıtı sloganlar atarak gözaltıların sona ermesini ve kadınların serbest bırakılmasını talep etti. Protestocular arasında kadın hakları aktivistleri, üniversite öğrencileri ve sivil toplum üyeleri yer aldı.
Müdahale ve Yaralılar
Görgü tanıkları, protestonun barışçıl başladığını ancak Taliban güçlerinin kalabalığı dağıtmak için önce havaya uyarı ateşi açtığını, ardından doğrudan kalabalığa ateş ettiğini belirtti. Hastane kaynakları, yaralanan üç kişiden ikisinin durumunun ağır olduğunu, birinin ise hafif yaralarla kurtulduğunu açıkladı. Olayın ardından Taliban sözcüleri, protestocuların yasalara uymadığını ve güvenlik güçlerinin orantılı müdahalede bulunduğunu savundu.
Afganistan'da iktidara geldiğinden beri kadın hakları konusunda sert kısıtlamalar getiren Taliban, kıyafet kurallarının uygulanmasında son dönemde daha katı bir tutum sergiliyor. Özellikle Herat gibi büyük şehirlerde, kadınların kamusal alanda görünürlüğü giderek azalıyor.
Uluslararası Tepkiler
Olay, Birleşmiş Milletler (BM) ve insan hakları örgütleri tarafından kınandı. BM Afganistan Misyonu (UNAMA), yaptığı açıklamada, "Kadınların barışçıl protesto hakkını kullanmasına yönelik şiddet kabul edilemez" ifadelerini kullandı. İnsan Hakları İzleme Örgütü (HRW) ise Taliban'ın kadınlara yönelik baskılarının sistematik hale geldiğine dikkat çekti.
Afganistan'da kadınların eğitim, çalışma ve seyahat hakları büyük ölçüde kısıtlanmış durumda. Kız çocuklarının ortaokul ve liseye gitmesi yasaklanırken, kadınların çoğu iş alanından dışlandı. Taliban'ın uyguladığı kıyafet kuralları, kadınların kamusal alana çıkmasını daha da zorlaştıran bir engel olarak görülüyor.
Bağlam ve Değerlendirme
Herat'taki bu olay, Taliban yönetiminin kadın hakları konusundaki tutumunun uluslararası toplumla ilişkilerdeki en büyük kriz noktalarından biri olduğunu bir kez daha gözler önüne seriyor. Afganistan'ın tanınma ve uluslararası yardım alma süreci, büyük ölçüde kadın haklarındaki ilerlemeye bağlanmışken, bu tür sert müdahaleler ülkenin izolasyonunu derinleştirebilir. Öte yandan, Taliban'ın içerideki muhalefeti bastırma yöntemleri, toplumsal huzursuzluğu artırma potansiyeli taşıyor. Kadınların ve sivil toplumun direnişinin devam etmesi, Afganistan'da istikrarın sağlanmasını zorlaştıracak gibi görünüyor.
