Eski Başbakan Adnan Menderes, eski Dışişleri Bakanı Fatin Rüştü Zorlu ve eski Maliye Bakanı Hasan Polatkan, idam edilişlerinin 64'üncü yılında İstanbul Topkapı'daki anıt mezarda düzenlenen törenle anıldı. 27 Mayıs 1960 darbesinin ardından 16-17 Eylül 1961'de idam edilen üç isim için düzenlenen anma törenine siyasi parti temsilcileri, sivil toplum kuruluşları ve çok sayıda vatandaş katıldı. Törende yapılan konuşmalarda, dönemin acılarının unutulmaması gerektiği vurgulanırken, "Sevgiyi darağacına çekemezsiniz" sözü dikkat çekti.
Anma Törenine Yoğun Katılım
Topkapı'daki anıt mezarda gerçekleşen tören, saat 11.00 sularında saygı duruşu ve İstiklal Marşı'nın okunmasıyla başladı. Ardından Kur'an-ı Kerim tilaveti yapıldı ve dualar edildi. Törene, Menderes'in ailesi ve yakınlarının yanı sıra çeşitli siyasi partilerin temsilcileri, milletvekilleri, belediye başkanları ve vatandaşlar katıldı. Anma programında konuşma yapan isimler, Menderes ve arkadaşlarının Türk demokrasi tarihindeki önemine değindi.
Adnan Menderes'in torunu ve aynı zamanda eski milletvekili olan Aydın Menderes'in oğlu Ali Menderes, törende yaptığı konuşmada, "Dedem ve arkadaşları, milletin iradesine saygı gösterdikleri için idam edildiler. Onların hatırası, demokrasimizin en önemli derslerinden biridir. Bugün burada onları anmak, geçmişten ders çıkarmak ve bir daha böyle acıların yaşanmaması için bir araya gelmek anlamlıdır" ifadelerini kullandı.
Törende konuşan bir diğer isim olan eski bakanlardan Hasan Celal Güzel ise, "Sevgiyi darağacına çekemezsiniz. Onlar sevgiyle anılıyor, sevgiyle yaşıyor. Bu millet, kendisi için çalışanları asla unutmaz" dedi.
Demokrasi Tarihine Kara Leke: 27 Mayıs Darbesi
27 Mayıs 1960 tarihinde gerçekleşen askeri darbe, Türk demokrasi tarihine kara bir leke olarak geçti. Demokrat Parti iktidarına son veren darbe sonrası, aralarında Başbakan Adnan Menderes, Dışişleri Bakanı Fatin Rüştü Zorlu ve Maliye Bakanı Hasan Polatkan'ın da bulunduğu çok sayıda kişi yargılandı. Yassıada'da yapılan yargılamalar sonucunda Menderes, Zorlu ve Polatkan idama mahkûm edildi. Kararlar, 16 Eylül 1961'de Zorlu ve Polatkan'ın, 17 Eylül 1961'de ise Menderes'in idam edilmesiyle infaz edildi.
İdamlar, yıllar boyunca Türkiye'nin gündemini meşgul etti. 1990 yılında çıkarılan bir kanunla Menderes ve arkadaşlarının itibarı iade edildi. Ayrıca, idam edildikleri İmralı Adası'ndan alınan naaşları, 17 Eylül 1990'da Topkapı'daki anıt mezara defnedildi. O günden bu yana her yıl düzenlenen anma törenleri, demokrasi şehitlerini anmak için bir gelenek haline geldi.
"Sevgiyi Darağacına Çekemezsiniz" Mesajı
Anma töreninde en dikkat çeken anlardan biri, Menderes'in idamından önce söylediği rivayet edilen "Sevgiyi darağacına çekemezsiniz" sözünün bir kez daha hatırlatılması oldu. Bu söz, törene katılanlar tarafından sık sık tekrarlanırken, Menderes'in millet sevgisinin idamlarla yok edilemeyeceği vurgulandı. Törenin sonunda katılımcılar, anıt mezara karanfiller bıraktı ve dualar etti.
Anma programı çerçevesinde ayrıca, Menderes ve arkadaşları için çeşitli panel ve konferanslar da düzenlendi. Bu etkinliklerde, 27 Mayıs darbesinin Türk siyasi hayatına etkileri ve demokrasi kültürünün önemi tartışıldı.
Demokrasi ve Milli İrade Vurgusu
64. yıl anma töreni, Türkiye'nin demokrasi mücadelesindeki acı bir dönüm noktasını hatırlatması açısından önem taşıyor. Menderes ve arkadaşlarının idamı, milli iradenin üstünlüğü ilkesinin ne kadar hayati olduğunu bir kez daha gözler önüne seriyor. Bugün gelinen noktada, darbelerin ve anti-demokratik girişimlerin son bulması için toplumsal mutabakatın güçlendirilmesi gerektiği ifade ediliyor.
Anma törenine katılan vatandaşlardan biri olan 68 yaşındaki Mehmet Yılmaz, duygularını şu sözlerle dile getirdi: "Ben o günleri yaşadım. Menderes, bu milletin sevgisini kazanmış bir liderdi. Onu asmakla bu sevgi yok edilemedi. Bugün burada olmak, onlara vefa borcumuzu ödemek demektir."
Tören, katılımcıların toplu fotoğraf çekimi ve anıt mezara çelenk sunumuyla sona erdi. Menderes ve arkadaşları, 64 yıldır olduğu gibi bu yıl da rahmet ve minnetle anıldı.
