Adıyaman'ın en küçük ilçelerinden Tut, adını taşıyan meyvesi dutun hasadına başladı. Coğrafi işaret tesciliyle markalaşan Tut dutu, geçen yıl yaşanan don felaketi nedeniyle neredeyse sıfır rekolteye düşmüştü. Bu yıl ise hava koşullarının yüz güldürmesiyle üreticiler 3 bin ton rekolte bekliyor. Hasat telaşı ilçede hareketliliğe yol açarken, dutun ekonomiye katkısı da artıyor.
Coğrafi işaretli dutta verim patlaması
Adıyaman'ın Tut ilçesi, kendisiyle özdeşleşen dutuyla anılıyor. 2022 yılında Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından coğrafi işaret tescili alan Tut dutu, ilçenin en önemli geçim kaynaklarından. Geçen yıl ilkbahar donları nedeniyle ağaçlar çiçek açamadığı için neredeyse hiç ürün alınamamıştı. Bu yıl ise bahar aylarının yağışlı ve ılıman geçmesi, ağaçların bol çiçek açmasını sağladı. İlçe genelinde 30'a yakın köyde binlerce dönüm alanda dut yetiştiriciliği yapılıyor. Hasatla birlikte üreticiler sabah erken saatlerde bahçelere giriyor, dallardan özenle toplanan dutlar kamyonetlerle toplama merkezlerine taşınıyor.
Dutun kalitesi ve aroması, ilçenin yüksek rakımı ve temiz havasından kaynaklanıyor. Tut Kaymakamlığı ve İlçe Tarım Müdürlüğü, verimi artırmak için üreticilere modern budama ve sulama teknikleri konusunda eğitimler veriyor. Ayrıca, dutun işlenmesi için kurutma tesisleri ve pekmez işleme üniteleri kuruluyor. Bu sayede dutun katma değeri artırılıyor.
Üreticilerin yüzü gülüyor
Tut ilçesinde dut üreticisi Mehmet Kılıç, geçen yıl hiç ürün alamadıklarını belirterek "Bu yıl ağaçlar neredeyse kırılıyor. Dallar dut dolu. Kilosunu 15-20 liradan satıyoruz. İyi para ediyor" dedi. Bir diğer üretici Ayşe Demir ise "Her sabah 5'te kalkıyoruz. Çocuklarla birlikte topluyoruz. Pekmez ve pestil de yapıyoruz. İstanbul'dan siparişler var" ifadelerini kullandı. İlçede üretilen dutun büyük kısmı taze olarak tüketilirken, bir kısmı kurutulup kışlık atıştırmalık olarak değerlendiriliyor. Ayrıca dut pekmezi, pestili ve sirke gibi ürünler de yöre halkı tarafından yapılıyor ve satılıyor.
Tut Ziraat Odası Başkanı Ahmet Yılmaz, "Geçen yıl sıfır olan rekolte bu yıl yaklaşık 3 bin ton bekleniyor. Bu, ilçe ekonomisi için büyük bir canlanma demek. Dutun toptan satışından yaklaşık 45 milyon liralık gelir bekliyoruz" dedi. Yılmaz, coğrafi işaretin ürünün tanıtımına katkı sağladığını ve özellikle büyükşehirlerden taleplerin arttığını vurguladı.
Tut'un dutu sadece ekonomik değil, aynı zamanda sosyal bir değer taşıyor. Her yıl düzenlenen Dut Festivali, ilçeye ziyaretçi çekiyor. Festivalde dut yarışmaları, konserler ve söyleşiler yapılıyor. Bu yıl festivalin Ağustos ayında yapılması planlanıyor. İlçe halkı, hasadın bol olması nedeniyle festivalin daha coşkulu geçeceğini belirtiyor.
Tarım uzmanları, iklim değişikliği nedeniyle benzer don risklerinin tekrarlayabileceği uyarısında bulunuyor. Bu nedenle Tut ilçesinde alternatif ürünlerin de değerlendirilmesi, sigorta sistemlerinin yaygınlaştırılması öneriliyor. Ancak bu yılki bereketli hasat, bir nebze olsun geçen yılın açığını kapatacak gibi görünüyor.
