Adana 18. Asliye Hukuk Mahkemesi Hakimliği, Adana Adliyesi bünyesinde faaliyet gösteren bir hukuk mahkemesidir. Asliye hukuk mahkemeleri, Türk yargı teşkilatında genel görevli hukuk mahkemeleri olarak bilinir ve belirli bir uzmanlık alanı olmayan, kanunda başka bir mahkemenin görevine girmeyen tüm hukuk davalarına bakar. Adana 18. Asliye Hukuk Mahkemesi de bu çerçevede, Adana Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonu tarafından belirlenen yargı çevresinde görev yapar.
Asliye Hukuk Mahkemelerinin Görev Alanı
Asliye hukuk mahkemeleri, Türk Medeni Kanunu, Türk Borçlar Kanunu, Türk Ticaret Kanunu gibi temel kanunlardan kaynaklanan uyuşmazlıklarda görevlidir. Aile hukuku, miras hukuku, eşya hukuku, borçlar hukuku, ticaret hukuku gibi alanlardaki davalar, aksi belirtilmedikçe asliye hukuk mahkemelerinde görülür. Ancak ticaret mahkemesi, aile mahkemesi, iş mahkemesi, tüketici mahkemesi gibi özel mahkemelerin bulunduğu yerlerde bu davalar ilgili özel mahkemelere gider. Adana'da da ticaret, aile, iş, tüketici gibi ihtisas mahkemeleri bulunduğundan, 18. Asliye Hukuk Mahkemesi daha çok bu özel mahkemelerin görevine girmeyen genel hukuk davalarına bakar.
Asliye hukuk mahkemelerinin görevine giren başlıca dava türleri şunlardır:
- Tapu iptali ve tescil davaları
- Kamulaştırma davaları
- Miras taksimi ve tenkis davaları
- Mülkiyet hakkına dayalı davalar
- İpotek ve ipotek fekki davaları
- Önalım (şufa) davaları
- Ortaklığın giderilmesi (izale-i şüyu) davaları
- Menfi tespit ve istirdat davaları (ticaret mahkemesi yoksa)
- Haksız fiilden kaynaklanan tazminat davaları
- Vekalet ücreti ve azil davaları
- Eser sözleşmesinden kaynaklanan davalar
- Kat karşılığı inşaat sözleşmesinden kaynaklanan davalar
Bu davalar, HMK'da belirtilen yargılama usulüne göre görülür. Asliye hukuk mahkemelerinde yargılama, kural olarak yazılı yargılama usulüne tabidir; ancak basit yargılama usulüne tabi davalar da bulunabilir.
Adana 18. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin Yeri ve İşleyişi
Adana 18. Asliye Hukuk Mahkemesi, Adana Adliyesi'nde bulunur. Adana Adliyesi, Seyhan ilçesinde yer almakta olup, Adana ve çevresindeki ilçeleri kapsayan yargı çevresine sahiptir. Mahkemenin hakimi, HSK tarafından atanır ve tek hakimli olarak görev yapar. Mahkemede ayrıca yazı işleri müdürü, zabıt katibi, mübaşir gibi adli personel görev alır.
Mahkemenin iş yükü, Adana'nın nüfusu ve ekonomik yapısına bağlı olarak değişkenlik gösterir. Özellikle tapu iptali ve tescil, ortaklığın giderilmesi, kamulaştırma gibi davaların yoğun olduğu görülür. Pandemi döneminde alınan önlemler ve yargı reformu kapsamında getirilen değişikliklerle birlikte, mahkemelerde uzaktan duruşma imkanı da sağlanmıştır. Ancak asliye hukuk mahkemelerinde delil toplanması, keşif, bilirkişi incelemesi gibi hususlar yüz yüze yapılmayı gerektirebilir.
Dava açmak isteyenler, HMK'da belirtilen yetki kurallarına göre başvuruda bulunmalıdır. Genel yetkili mahkeme, davalının yerleşim yeri mahkemesidir. Ancak taşınmazlara ilişkin davalarda taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir. Adana 18. Asliye Hukuk Mahkemesi'nde dava açmak için öncelikle görev ve yetki kontrolü yapılmalı, ardından dilekçe harçlandırılarak mahkemeye sunulmalıdır.
Mahkeme kararları, istinaf yolu açık olmak üzere verilir. Adana Bölge Adliye Mahkemesi, istinaf incelemesi yapar. Kesinleşen kararlara karşı temyiz yolu da açıktır.
Yargı Reformu ve Asliye Hukuk Mahkemeleri
Son yıllarda yargı reformu kapsamında asliye hukuk mahkemelerinin işleyişinde çeşitli değişiklikler yapılmıştır. 7251 sayılı Kanun ile HMK'da yapılan değişikliklerle yargılamanın hızlandırılması, delil sunma sürelerinin kısaltılması, istinaf sürelerinin düzenlenmesi gibi yenilikler getirilmiştir. Ayrıca, arabuluculuk kurumu bazı hukuk davalarında dava şartı haline getirilmiştir. Örneğin, ticari davalar, iş davaları ve tüketici davalarında arabuluculuk dava şartıdır. Asliye hukuk mahkemelerinde görülen bazı davalar için de arabuluculuk teşvik edilmektedir.
Adana 18. Asliye Hukuk Mahkemesi de bu reformlara uyum sağlamakta, dosyaların daha hızlı sonuçlandırılması için çaba göstermektedir. Mahkemenin kararları, Adana Bölge Adliye Mahkemesi tarafından denetlenir.
Asliye hukuk mahkemeleri, bireylerin hak arama özgürlüğünün teminatıdır. Adana 18. Asliye Hukuk Mahkemesi Hakimliği, Adana'da adaletin tecellisi için önemli bir görev üstlenmektedir. Vatandaşlar, hak kaybına uğramamak için dava açmadan önce bir avukata danışmalı, görevli ve yetkili mahkemeyi doğru belirlemelidir.
