Sağlık Bakanlığı, obezite ve diyabet gibi sağlık sorunlarıyla mücadele kapsamında abur cubur ve şekerli içecek fiyatlarına zam getirecek yeni bir düzenleme üzerinde çalışıyor. Bakanlığın kurmayı planladığı “Sağlıklı Hayata Katkı Fonu” ile bu ürünlerden elde edilecek ek gelir, okullardaki beslenme programlarını desteklemek ve sağlık alanında kamu kurumlarına kaynak aktarmak için kullanılacak. Düzenlemenin önümüzdeki haftalarda Meclis’e sunulması bekleniyor.
Abur cubur ve şekerli içeceklere ek vergi
Yeni düzenlemeye göre, yüksek oranda şeker, tuz ve doymuş yağ içeren abur cubur ürünleri ile şekerli içeceklerden ek bir vergi alınacak. Bu verginin oranı henüz netleşmezken, ürünün içeriğine göre değişkenlik göstermesi planlanıyor. Sağlık Bakanlığı yetkilileri, verginin amacının tüketiciyi daha sağlıklı seçimlere yönlendirmek ve toplum sağlığını korumak olduğunu belirtiyor. Alkollü içeceklerin ve tütün ürünlerinin bu kapsama alınması şu an için gündemde değil.
Fonun kullanım alanları
Sağlıklı Hayata Katkı Fonu’ndan elde edilecek gelirler, öncelikle okullardaki beslenme programlarının iyileştirilmesine ayrılacak. Ayrıca, sağlık alanında hizmet veren kamu kurum ve kuruluşlarına kaynak aktarımı yapılması da hedefleniyor. Bakanlık, bu sayede yılda yaklaşık 5 milyar TL ek kaynak yaratmayı planlıyor. Fonun yönetimi, Sağlık Bakanlığı bünyesinde oluşturulacak bir kurul tarafından denetlenecek.
Tepkiler ve beklentiler
Düzenleme, gıda sektörü temsilcileri tarafından tepkiyle karşılanırken, sivil toplum kuruluşları kararı destekliyor. Türkiye Obezite Araştırma Derneği Başkanı, “Bu tür vergiler, obeziteyle mücadelede etkili bir araç olabilir. Ancak uygulamanın adil olması ve yoksul kesimleri olumsuz etkilememesi için dikkatli olunmalı” dedi. Tüketiciler ise fiyat artışlarının bütçelerine ek yük getirmesinden endişe ediyor. Bakanlık, düşük gelirli ailelere yönelik destek mekanizmalarının da devreye alınacağını açıkladı.
Geçmiş benzer uygulamalar
Dünyada birçok ülke, obeziteyle mücadele için şekerli içecek ve abur cubur vergisi uyguluyor. Meksika, Macaristan ve İngiltere bu ülkeler arasında. Türkiye’de ise daha önce 2017 yılında şekerli içeceklere ek vergi getirilmiş ancak kısa sürede kaldırılmıştı. Sağlık Bakanlığı, bu kez daha kapsamlı bir düzenleme yaparak fonun sürdürülebilir olmasını hedefliyor.
Sonuç
Sağlıklı Hayata Katkı Fonu, Türkiye’nin sağlık politikalarında önemli bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor. Abur cubur ve şekerli içecek fiyatlarındaki artış, tüketici alışkanlıklarını değiştirebilir ve toplum sağlığına olumlu katkı sağlayabilir. Ancak uygulamanın başarısı, vergi oranlarının belirlenmesi ve toplanan gelirin etkin kullanımına bağlı.
