ABD'nin NATO Daimi Temsilcisi Büyükelçi Matt Whitaker, Türkiye'ye F-35 savaş uçaklarının satışının "gerçekleşmesi mümkün bir anlaşma" olduğunu ifade etti. Whitaker'ın bu açıklaması, iki ülke arasında uzun süredir devam eden F-35 geriliminde yeni bir sayfa açılabileceği yorumlarına neden oldu. Büyükelçi, konuyla ilgili detaylı bilgi vermemekle birlikte, anlaşmanın önündeki teknik ve siyasi engellerin aşılabileceğini ima etti.
F-35 Sürecinde Yeni Dönem
Türkiye, 2019 yılında Rusya'dan S-400 hava savunma sistemi alması nedeniyle F-35 programından çıkarılmış ve yerli üretime katkı sağlayan firmalar da süreçten etkilenmişti. ABD yönetimi, S-400'lerin NATO sistemleriyle uyumsuzluğu ve güvenlik riski oluşturduğu gerekçesiyle Türkiye'yi programdan çıkarmıştı. Ancak son dönemde iki ülke arasında savunma alanında diyalog kanallarının açılması, F-35 satışının yeniden gündeme gelmesine zemin hazırladı.
Whitaker'ın açıklaması, 2025 yılında yapılması planlanan NATO Zirvesi öncesinde geldi. Uzmanlar, bu mesajın Türkiye'nin NATO içindeki stratejik önemine vurgu yaptığını ve Washington'un Ankara ile ilişkileri normalleştirme çabasının bir parçası olduğunu belirtiyor.
Arka Plan ve Beklentiler
Türkiye, F-35 programına 1.4 milyar doların üzerinde yatırım yapmış ve uçakların bazı parçalarının üretimini üstlenmişti. Programdan çıkarılmasına rağmen, Türk savunma sanayii firmaları belirli bileşenlerin üretimine devam etti. ABD Kongresi'nde Türkiye'ye F-35 satışına karşı çıkan isimler bulunsa da, Whitaker'ın iyimser açıklaması sürecin hızlanabileceğini gösteriyor.
Öte yandan, Türkiye'nin S-400'leri aktif olarak kullanmaya devam etmesi, anlaşmanın önündeki en büyük engel olarak görülüyor. Bazı analistler, ABD'nin S-400'lerin kullanımını sınırlandırması veya belirli garantiler alması halinde F-35 satışının gerçekleşebileceğini öne sürüyor. Türkiye ise S-400'lerin NATO sistemlerine entegre edilmeyeceğini ve bu konunun egemenlik meselesi olduğunu vurguluyor.
F-35 satışının gerçekleşmesi, Türk Hava Kuvvetleri'nin modernizasyonu için kritik önem taşıyor. Mevcut F-16 filosunun yaşlanması ve F-35'lerin sağladığı teknolojik üstünlük, Ankara'nın bu uçaklara olan talebini canlı tutuyor. Whitaker'ın açıklaması, diplomasi ve savunma iş birliği alanında atılacak adımların sinyalini veriyor.
