ABD'nin İran'a yönelik son askeri operasyonlarında, özellikle su arıtma tesisleri ve barajlar gibi su altyapısının zarar gördüğü yönündeki iddialar, uluslararası kamuoyunda geniş yankı uyandırdı. Uzmanlar, su kaynaklarının hedef alınmasının savaş hukuku açısından ciddi sonuçlar doğurabileceği konusunda uyarılarda bulunuyor. Saldırıların, İran'ın içme suyu ve tarımsal sulama kapasitesini ciddi şekilde etkileyebileceği belirtiliyor.
Su tesisleri neden stratejik hedef?
Su altyapısı, modern savaşların giderek daha fazla hedefi haline geliyor. Uzmanlara göre, su tesislerinin vurulması, düşmanın temel ihtiyaçlarını karşılama kabiliyetini yok etmenin yanı sıra, uzun vadeli çevresel ve insani krizlere de yol açabiliyor. İran'da su kıtlığı zaten ciddi bir sorunken, bu tesislerin devre dışı kalması milyonlarca insanı etkileyebilir. Özellikle Huzistan ve Sistan-Belucistan gibi su sıkıntısı çeken bölgelerde durum daha da kritik hale gelebilir.
Uluslararası hukuk ve savaş suçları tartışması
Cenevre Sözleşmeleri ve Ek Protokoller, sivil altyapının hedef alınmasını açıkça yasaklıyor. Su tesisleri, sivil halkın hayatta kalması için vazgeçilmez kabul ediliyor. Uluslararası Kızılhaç Komitesi (ICRC), su kaynaklarının askeri hedef olarak kullanılmaması gerektiğini vurguluyor. ABD'nin bu tür bir saldırıda bulunduğu kanıtlanırsa, bu durum savaş suçu olarak değerlendirilebilir. Ancak ABD yönetimi, operasyonların yalnızca askeri hedeflere yönelik olduğunu ve sivil altyapıyı hedef almadığını savunuyor.
Uzmanlar ne diyor?
Su kaynakları uzmanı Dr. Mehmet Yılmaz, su tesislerinin savaşta hedef alınmasının 'su savaşları' kavramını yeniden gündeme getirdiğini belirtiyor. Dr. Yılmaz, 'Su, günümüzde stratejik bir kaynak haline geldi. Bir ülkenin su altyapısını çökertmek, o ülkeyi ekonomik ve sosyal olarak felç etmenin en etkili yollarından biri. Ancak bu tür eylemler, sivil halk üzerinde orantısız bir zarara yol açar ve uluslararası hukukta ağır yaptırımları var' şeklinde konuştu. Diğer uzmanlar da, su kaynaklarının hedef alınmasının uzun vadeli çevresel etkilerine dikkat çekiyor.
Öte yandan, İran yönetimi, saldırılarda su tesislerinin de vurulduğuna dair görüntüler paylaşırken, ABD bu iddiaları yalanlıyor. Bağımsız uydu görüntülerinin analizi, bazı tesislerde hasar olduğunu doğrulasa da, bu hasarın askeri operasyonlardan kaynaklanıp kaynaklanmadığı net değil.
Bölgesel ve küresel yansımalar
Bu gelişmeler, Orta Doğu'da su kaynakları üzerindeki gerilimi daha da artırdı. Su, bölgede zaten paylaşım sorunlarına yol açan bir kaynak. İran'ın su tesislerine yönelik saldırılar, Türkiye, Irak ve diğer komşu ülkelerde de endişeyle izleniyor. Uzmanlar, su kaynaklarının silahlaştırılmasının önlenmesi için uluslararası toplumun daha etkili adımlar atması gerektiğini vurguluyor.
