ABD'nin Çin'e yönelik yapay zeka çipi ihracat kısıtlamaları, Nvidia'nın gelişmiş donanımlarına yönelik karaborsa talebini patlattı. Çinli şirketler, yüksek performanslı yapay zeka sistemlerine erişmek için ABD fiyatlarının birkaç katına ulaşan bedeller ödemeyi kabul ediyor. Uzmanlara göre bu durum, ambargonun amacına ulaşmadığı gibi, Çin'in kendi yapay zeka ekosistemini geliştirme çabalarını hızlandırdı.
Karaborsa fiyatları tavan yaptı
ABD Ticaret Bakanlığı'nın Ekim 2022'de başlattığı kısıtlamalar kapsamında Nvidia'nın A100 ve H100 gibi yüksek performanslı yapay zeka çiplerinin Çin'e satışı yasaklanmıştı. Ancak bu yasak, çiplere olan talebi azaltmak bir yana, karaborsada fiyatların üç katına çıkmasına neden oldu. İddialara göre H100 çipleri, Çin'de resmi ABD fiyatının üç katına, yani yaklaşık 30 bin dolara alıcı buluyor. Aracı firmalar, çipleri üçüncü ülkeler üzerinden Çin'e sokuyor.
Çinli teknoloji devleri Baidu, Alibaba ve Tencent, yapay zeka modellerini eğitmek için bu çiplere ihtiyaç duyuyor. Şirketler, ambargoya rağmen ellerindeki stokları korumak ve yeni çip tedarik etmek için olağanüstü çaba harcıyor. Sektör kaynakları, Çin'de H100 çiplerinin toplam talebinin 50 bin adedi aştığını ancak mevcut arzın bu talebin ancak yüzde 10'unu karşılayabildiğini belirtiyor.
Çin'den yerli çip hamlesi
ABD'nin kısıtlamaları, Çin'i kendi yapay zeka çiplerini geliştirmeye itiyor. Huawei, SMIC ve diğer Çinli yonga üreticileri, Nvidia'nın ürünlerine alternatif oluşturacak çipler üzerinde çalışıyor. Ancak uzmanlar, Çin'in mevcut teknolojisinin Nvidia'nın en yeni çipleriyle rekabet edebilecek seviyeye gelmesinin en az iki yıl alacağını söylüyor. Bu arada Çinli şirketler, ellerindeki stokları verimli kullanmak için yapay zeka modellerini optimize etmeye yöneldi.
ABD'nin ambargo politikası, aynı zamanda Çinli araştırmacıların yapay zeka alanındaki çalışmalarını da etkiliyor. Birçok akademik kurum, Nvidia çipleri olmadan büyük dil modelleri eğitmekte zorlanıyor. Bu durum, Çin'in yapay zeka yarışında ABD'nin gerisinde kalmasına yol açabilir. Ancak diğer yandan, Çin hükümeti yerli çip üretimine milyarlarca dolar yatırım yaparak bu açığı kapatmaya çalışıyor.
Küresel tedarik zincirinde yeni dengeler
ABD ambargosu, yalnızca Çin'i değil, küresel yapay zeka çip tedarik zincirini de yeniden şekillendiriyor. Nvidia, Çin'e satış yapamadığı için gelir kaybı yaşarken, diğer ülkelerden gelen talep artışıyla bu kaybı telafi etmeye çalışıyor. Öte yandan, Çin'in karaborsa talebi, çiplerin fiyatını küresel olarak yukarı çekiyor. Bu durum, yapay zeka alanında faaliyet gösteren birçok şirketin maliyetlerini artırıyor.
Uzmanlar, ABD'nin ambargo politikasının uzun vadede Çin'in teknolojik bağımsızlığını hızlandıracağı görüşünde. Çin, kendi çiplerini geliştirene kadar karaborsa pazarının canlı kalacağı tahmin ediliyor. Bu süreçte, ABD'nin müttefikleriyle işbirliği yaparak Çin'e çip akışını tamamen durdurması zor görünüyor. Zira birçok ülke, Çin pazarının büyüklüğü nedeniyle ambargoya tam olarak uymuyor.
Bağımsız değerlendirme: ABD'nin yapay zeka çipi ambargosu, Çin'i hedef alırken aslında küresel teknoloji ticaretinde istenmeyen sonuçlar doğuruyor. Kısa vadede Çin'in yapay zeka gelişimini yavaşlatsa da karaborsa ve yerli üretim hamleleri nedeniyle bu politikanın etkisi sınırlı kalabilir. ABD'nin bu alandaki stratejisini, Çin'in adaptasyon hızı ve küresel ortaklarının uyumu belirleyecek.
