Avrupa Birliği (AB), teknoloji devi Meta'ya rakip yapay zeka asistanlarının WhatsApp platformuna ücretsiz erişimini engellemesinin rekabet kurallarını ihlal ettiği gerekçesiyle bu hizmetlere yeniden izin vermesi yönünde bağlayıcı bir karar aldı. 26 Mart 2025'te Brüksel'de duyurulan karar, Meta'nın WhatsApp'ı rakip asistanlara kapatarak kendi yapay zeka ürünlerini öne çıkardığı iddialarını takiben geldi. AB rekabet komiseri Margrethe Vestager, Meta'nın bu uygulamasının tüketici seçimini ve inovasyonu kısıtladığını belirterek şirkete 90 gün içinde gerekli düzenlemeleri yapması için süre tanıdı.
Rekabet endişeleri ve Meta'nın hamlesi
WhatsApp, dünya genelinde 2 milyardan fazla kullanıcıya sahip en popüler mesajlaşma uygulamaları arasında yer alıyor. Meta'nın geçen yıl WhatsApp'a entegre ettiği yapay zeka asistanı Meta AI, kullanıcılara doğrudan uygulama içinde metin, görsel ve sesli komutlarla etkileşim imkanı sunarken, rakip asistanların (örneğin Google Gemini, Microsoft Copilot) uygulamaya erişimi kısıtlandı. AB, bu durumun Dijital Pazarlar Yasası (DMA) kapsamında 'tekelci bağlama' uygulamasına girerek rekabeti engellediğini savundu. Vestager yaptığı açıklamada, “WhatsApp, kullanıcıların rakip yapay zeka hizmetlerine geçmesini zorlaştırarak pazarın kilitlenmesine yol açıyor. Bu, yenilikçiliği ve tüketici refahını olumsuz etkiliyor.” ifadelerini kullandı.
Teknik eleştiriler ve veri gizliliği
Meta ise karara itiraz ederek, rakip asistanlara tam erişim sağlamanın kullanıcı verilerinin korunmasını tehlikeye atabileceğini ve uçtan uca şifreleme altyapısına zarar verebileceğini öne sürüyor. Şirket, WhatsApp'ın şifreleme protokolünü açmayı reddediyor ve rakip asistanların entegrasyonu için yeni güvenlik standartları geliştirilmesi gerektiğini savunuyor. AB ise teknik engellerin aşılabilir olduğunu ve erişimin tüm asistanlar için açık, adil ve ayrımcı olmayan şartlarda sağlanması gerektiğini vurguluyor. Karar, yalnızca WhatsApp'ı değil, aynı şekilde davranan diğer 'çekirdek platform hizmetleri' için de örnek teşkil edebilir.
Bağlam ve geniş etkiler
AB'nin bu hamlesi, büyük teknoloji şirketlerine yönelik daha geniş kapsamlı bir düzenleme dalgasının parçası. Meta, daha önce Facebook Marketplace'in reklam uygulamaları ve Instagram'ın veri paylaşımı politikaları nedeniyle AB tarafından soruşturmaya uğramış ve cezalandırılmıştı. Uzmanlar, bu kararın yapay zeka asistanı ekosistemini şekillendireceğini ve tüketicilerin WhatsApp üzerinden istediği asistanı seçme özgürlüğüne kavuşacağını belirtiyor. Ancak, Meta'nın itiraz süreci uzarsa, konu Avrupa Adalet Divanı'na taşınabilecek. Bu arada, teknoloji dünyası AB'nin kararını yakından takip ediyor; zira benzer uygulamaların diğer mesajlaşma platformlarında da yeniden değerlendirilmesi gündeme gelebilir.
