ABD’deki en güçlü Yahudi lobisi olarak bilinen AIPAC’ın (Amerikan İsrail Halkla İlişkiler Komitesi) İran ile yapılan nükleer anlaşmaya sert tepki göstermesi, Donald Trump’ın tabanında İsrail’e karşı öfkeyi körükledi. Washington ve Tel Aviv arasındaki söz düellosu son yılların en yüksek seviyesine ulaştı. Gelişme, hem Amerikan iç siyasetinde hem de uluslararası kamuoyunda yankı uyandırdı.
Trump Tabanından Sert Tepki
Trump’ın sadık seçmen kitlesi, AIPAC’ı ABD’nin çıkarlarını değil, yalnızca İsrail’i düşünmekle suçluyor. Özellikle eski başkanın İran anlaşmasına karşı çıkması ve anlaşmadan çekilmesi, bu kesimde İsrail yanlısı politikaların sorgulanmasına neden oldu. Sosyal medyada “Önce Amerika” sloganıyla paylaşımlar artarken, AIPAC’ın ABD dış politikasına aşırı müdahale ettiği yorumları yapılıyor.
AIPAC’ın Anlaşmaya Tepkisi
Biden yönetiminin İran’la yeniden müzakere ettiği nükleer anlaşma, AIPAC tarafından “İran’ın nükleer silah elde etmesine izin verecek tehlikeli bir adım” olarak nitelendirildi. Lobi, Kongre üzerinde etkisini kullanarak anlaşmayı bloke etmeye çalışıyor. Ancak bu girişim, Trump destekçileri arasında “İsrail’in ABD’yi kendi çıkarları için kullanması” olarak algılanıyor.
Anlaşmanın detaylarına göre İran, uranyum zenginleştirme faaliyetlerini sınırlandıracak ve uluslararası denetime izin verecek. Buna karşılık ekonomik yaptırımlar hafifletilecek. AIPAC, anlaşmanın İran’a bölgede daha fazla nüfuz alanı sağlayacağını savunuyor.
Washington-Tel Aviv Hattında Gerginlik
ABD Başkanı Joe Biden, İran anlaşmasını desteklerken, İsrail Başbakanı Naftali Bennett anlaşmaya karşı çıkıyor. Biden yönetimi, anlaşmanın Ortadoğu’da istikrarı artıracağını belirtirken, Bennett “İran’a güvenilemeyeceğini” söylüyor. İki ülke arasındaki bu görüş ayrılığı, kamuoyuna yansıyan söz düellolarına dönüştü. ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken, İsrail’in endişelerinin ciddiye alındığını ancak anlaşmanın ABD için en iyi seçenek olduğunu ifade etti.
Yahudi Lobisinin ABD’deki Rolü
AIPAC, yıllık 100 milyon doları aşan bütçesiyle Washington’un en etkili lobi gruplarından biri. Kongre üyelerine sağladığı bağışlar ve organize ettiği etkinliklerle İsrail yanlısı politikaların şekillenmesinde kilit rol oynuyor. Ancak son dönemde özellikle Demokrat Parti içinde eleştiriler artıyor. “İlerici” kanat, AIPAC’ın İsrail’in Filistin politikasını sorgulamadan desteklemesini eleştiriyor.
Trump döneminde Kudüs’ün İsrail’in başkenti olarak tanınması ve Golan Tepeleri’nin İsrail’e ait olduğunun kabul edilmesi, İsrail ile ABD arasındaki bağları güçlendirmişti. Ancak Biden yönetimi, Filistin’e yardımları yeniden başlatma ve İran’la anlaşmaya dönme adımlarıyla bu politikayı değiştiriyor.
Uzmanlar, Trump tabanındaki öfkenin özellikle 2024 başkanlık seçimleri öncesinde Cumhuriyetçi Parti içinde İsrail’e desteğin sorgulanmasına yol açabileceğini belirtiyor. Bazı Cumhuriyetçi vekiller, AIPAC’ın İran anlaşması karşıtı lobiciliğine mesafeli dururken, Trump’ın kendisi henüz net bir tavır almadı. Trump, başkanlığı sırasında “tüm zamanların en iyi İsrail dostu” olduğunu iddia ediyor.
Ortadoğu’daki denklemlerin değiştiği bir dönemde, Washington-Tel Aviv ilişkileri test ediliyor. Biden yönetimi, İran anlaşmasını bir dış politika zaferi olarak görürken, İsrail kendisini yalnız hissediyor. Trump tabanı ise ABD’nin küresel angajmanlarına karşı “Önce Amerika” duruşunu koruyor. Bu gerilim, önümüzdeki aylarda Amerikan dış politikasının yönünü belirleyebilir.
