ABD yönetimi, İran ile devam eden nükleer müzakereler kapsamında Tahran’a 90 günlük geçici bir petrol ihracatı izni verdi. Karar, Umman’da gerçekleştirilen teknik görüşmelerin ilk turunun tamamlanmasının hemen ardından açıklandı. İzne göre İran, günde 500 bin varil petrolü uluslararası piyasalara satabilecek. Bu hamle, taraflar arasındaki diyaloğun somut adımlara dönüştüğünü gösteriyor.
Görüşmelerin ilk turu ve teknik detaylar
Umman’ın başkenti Maskat’ta iki gün süren ilk tur görüşmelerde ABD Başkanı’nın özel temsilcisi ile İran Dışişleri Bakanlığı yetkilileri bir araya geldi. Görüşmelerde uranyum zenginleştirme seviyesi, yaptırımların kaldırılması ve petrol ihracatı gibi konular ele alındı. ABD’nin geçici izni, İran’ın nükleer programında şeffaflık sağlaması ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı denetimlerine tam uyum göstermesi koşuluna bağlandı. İzin süresi boyunca İran’ın ham petrol satışlarından elde edeceği gelir, insani yardım ve temel ihtiyaçlar için kullanılabilecek.
Petrol piyasalarına etkisi
Kararın ardından Brent petrol fiyatları yüzde 2 gerileyerek varil başına 72 dolara düştü. Analistler, İran’ın piyasaya dönüşünün özellikle Asya ve Avrupa rafinerileri için arzı artıracağını belirtiyor. Ancak iznin süresi ve kapsamı sınırlı olduğu için fiyatlardaki düşüşün kalıcı olmayabileceği de ifade ediliyor. Türkiye gibi büyük petrol ithalatçıları için ise kısa vadede olumlu bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
Geçmiş ve gelecek perspektifi
ABD’nin İran’a yönelik petrol yaptırımları 2018 yılında Trump yönetiminin nükleer anlaşmadan çekilmesiyle yeniden uygulamaya konulmuştu. Biden yönetimi ise diplomatik çözüm arayışını önceliklendiriyor. Geçici izin, tarafların bir sonraki tur için güven artırıcı adımlar atmasını sağlayabilir. Ancak İran’ın nükleer faaliyetlerindeki son artış ve bölgesel gerilimler, müzakerelerin önünde hâlâ önemli engeller olarak duruyor. Bu gelişme, uluslararası toplumun İran’la kapsamlı bir anlaşmaya varma iradesini test edecek bir adım niteliği taşıyor.
