ABD Başkanı Donald Trump, küresel petrol fiyatlarında son haftalarda yaşanan belirgin düşüşe rağmen Amerikalı tüketicilerin benzin pompalarında bu indirimi hissetmediğini belirterek, büyük petrol şirketlerinin fiyatlama politikalarının incelenmesini istedi. Trump, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, petrol fiyatlarının düşmesine karşın pompa fiyatlarının sabit kalmasını "tüketiciye karşı bir haksızlık" olarak nitelendirdi ve Adalet Bakanlığı'na konuyla ilgili soruşturma başlatma talimatı verdiğini duyurdu.
Petrol fiyatları düşüyor, pompa fiyatları neden düşmüyor?
Son bir ayda Brent petrolün varil fiyatı yaklaşık yüzde 10 oranında gerileyerek 70 doların altına indi. Ancak ABD'de ortalama benzin fiyatı galon başına 3,50 dolar seviyesinde kalmaya devam ediyor. Tüketici savunucuları, rafineri marjlarının ve perakende karlılığının arttığını, bunun da düşük ham petrol maliyetlerinin tüketiciye yansımasını engellediğini söylüyor. Enerji Bilgi İdaresi (EIA) verilerine göre, rafineri karlılığı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 25 arttı.
Trump, paylaşımında "Petrol fiyatları hızla düşerken neden benzin fiyatları aynı kalıyor? Bu bir aldatmaca! Petrol şirketleri Amerikan halkını soyuyor" ifadelerini kullandı. Başkan, Adalet Bakanlığı'ndan rekabet ihlalleri ve fiyat sabitleme iddialarına yönelik kapsamlı bir inceleme başlatmasını istedi. Beyaz Saray sözcüsü yaptığı açıklamada, "Başkan, tüketicilerin korunması ve piyasalarda adil rekabetin sağlanması konusunda kararlı" dedi.
Petrol şirketlerinden savunma
Büyük petrol şirketleri ise fiyatların sadece ham petrol maliyetine bağlı olmadığını, rafineri, nakliye ve dağıtım gibi birçok faktörün etkili olduğunu savunuyor. Amerikan Petrol Enstitüsü (API) sözcüsü yaptığı yazılı açıklamada, "Benzin fiyatları, ham petrol fiyatlarından bağımsız olarak arz-talep dengesi, mevsimsel bakım çalışmaları ve vergiler gibi birçok değişkenden etkilenir. Sektörümüz rekabetçidir ve fiyatlar piyasa koşullarına göre belirlenir" dedi.
Enerji uzmanlarına göre, rafinerilerin bakım döneminde olması ve stok seviyelerinin düşük seyretmesi fiyatların düşmesini engelliyor. Ayrıca bazı eyaletlerde uygulanan yaz karışımı benzin geçişi de maliyetleri artırıyor. Ancak tüketici grupları, şirketlerin fiyatları düşürmemek için bahaneler ürettiğini iddia ediyor.
Geçmişte benzer tartışmalar
Trump'ın bu çıkışı, görev süresi boyunca sık sık petrol fiyatları ve benzin fiyatları arasındaki uçuruma dikkat çekmesinin bir devamı niteliğinde. Daha önce de Suudi Arabistan'ı petrol üretimini artırmaya zorlayarak fiyatları düşürmeye çalışmıştı. 2018 yılında da OPEC ülkelerine yönelik benzer bir eleştiri yapmış ve "Petrol fiyatları düşürülmezse, ABD askeri desteğini çeker" tehdidinde bulunmuştu.
Uzmanlar, Trump'ın bu hamlesinin seçim öncesi tüketicileri etkilemeye yönelik bir popülizm olduğunu, ancak fiyatlama üzerinde doğrudan bir etkisinin olmasının zor olduğunu belirtiyor. Zira benzin fiyatları büyük ölçüde küresel piyasalarda belirleniyor ve ABD hükümetinin doğrudan müdahale yetkisi sınırlı.
Petrol fiyatlarındaki düşüşün pompa fiyatlarına yansımaması, tüketici güvenini olumsuz etkilerken, Trump'ın inceleme talebi sektörde yeni bir tartışma başlattı. Önümüzdeki günlerde Adalet Bakanlığı'nın atacağı adımlar ve şirketlerin olası fiyat düzenlemeleri merakla bekleniyor.
