ABD Yüksek Mahkemesi, Başkan Donald Trump yönetiminin doğumla vatandaşlık hakkını sınırlamaya yönelik yürütme emrini reddetti. 5-4 oyla alınan karar, ülkede doğan her çocuğun anayasal vatandaşlık hakkını korurken, Trump yönetiminin göçmen karşıtı politikalarına karşı önemli bir hukuki zafer olarak değerlendirildi. Mahkeme, Anayasa'nın 14. Ek Maddesi'ndeki vatandaşlık hükmünün kısıtlanamayacağına hükmetti.
Mahkeme kararının ayrıntıları
Yüksek Mahkeme, Trump yönetiminin Kasım 2024'te imzaladığı ve doğumla vatandaşlığı sınırlandırmayı hedefleyen başkanlık emrini oy çokluğuyla iptal etti. Çoğunluk görüşünü yazan Yargıç John Roberts, 14. Ek Madde'nin açıkça 'Amerika Birleşik Devletleri'nde doğan ve yargı yetkisine tabi olan herkesin vatandaş olduğunu' belirttiğini vurguladı. Roberts, 'Bu hüküm, başkanın tek taraflı kararıyla değiştirilemez. Vatandaşlık hakkı, Anayasa tarafından güvence altına alınmıştır' ifadelerini kullandı. Karara muhalefet eden yargıçlar arasında Clarence Thomas ve Samuel Alito da yer aldı.
Trump yönetiminin gerekçesi
Trump yönetimi, doğumla vatandaşlığın 'göçmen cazibesini artırdığını' ve 'sınır güvenliğini zayıflattığını' savunarak yürütme emrini çıkarmıştı. Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, kararın ardından yaptığı açıklamada 'Hayal kırıklığına uğradık. Anayasamızın doğru yorumlanmasıyla bu uygulamanın sona ermesi gerekiyordu' dedi. Ancak Mahkeme, Trump yönetiminin argümanlarını reddetti ve yürütme emrinin 'açıkça anayasaya aykırı' olduğunu belirtti.
Siyasi ve hukuki bağlam
Doğumla vatandaşlık, ABD'de 1868'de kabul edilen 14. Ek Madde'ye dayanıyor. Bu hüküm, İç Savaş sonrasında eski kölelerin ve onların çocuklarının vatandaşlığını güvence altına almak için getirilmişti. Trump'ın girişimi, hem Demokratlar hem de birçok Cumhuriyetçi tarafından eleştirildi. Senato Çoğunluk Lideri Chuck Schumer kararı 'demokrasi için bir zafer' olarak nitelendirirken, bazı Cumhuriyetçi senatörler Mahkeme'nin 'federal göçmenlik yasalarını görmezden geldiğini' öne sürdü. Karar, 2024 seçimleri öncesinde tartışmalı göçmenlik politikalarının merkezinde yer alıyor.
Uzmanlar, Mahkeme'nin bu kararıyla doğumla vatandaşlığın gelecekte de korunacağını belirtiyor. Hukuk profesörü Sarah Bloom Raskin, 'Bu karar, Anayasa'nın temel ilkelerinin siyasi dalgalanmalara karşı dayanıklı olduğunu gösteriyor' dedi. Kararın hemen ardından ülke genelinde sivil toplum kuruluşları memnuniyetlerini dile getirirken, Trump yandaşları kararı protesto etti. Konu, 2024 başkanlık seçimlerinde kilit bir tartışma konusu olmaya devam edecek.
