ABD'de bir federal yargıç, Trump yönetiminin aralarında Afganistan, İran, Rusya ve Somali'nin de bulunduğu 75 ülkenin vatandaşlarının göçmen vizesi işlemlerini askıya alan politikasını 'yasaya aykırı' bularak iptal etti. Yargıç Jeannette Vargas, yönetimin bu uygulamayla yetkisini aştığına hükmetti. Karar, binlerce göçmenin ABD'deki yaşamını doğrudan etkileyecek önemli bir hukuki süreci başlattı.
Kararın Detayları
New York Güney Bölgesi Federal Mahkemesi'nden Yargıç Jeannette Vargas, 18 Mart 2025 tarihinde verdiği kararda, Başkan Donald Trump'ın imzaladığı başkanlık kararnamesiyle 75 ülkenin vatandaşlarının göçmen vizesi başvurularının durdurulmasını öngören uygulamanın, Göçmenlik ve Vatandaşlık Yasası'na (INA) aykırı olduğunu belirtti. Yargıç Vargas, yönetimin bu politikayı hayata geçirirken Kongre'nin yetki devrini aştığını ve yasama organının onayı olmadan kapsamlı bir göçmenlik kısıtlaması getiremeyeceğini ifade etti.
Karar metninde, 'Başkan'ın göçmenlik politikalarını belirleme yetkisi geniş olsa da, Kongre'nin açık iradesi olmadan belirli ülkelerin tüm vatandaşlarını kapsayan bir yasak getirme yetkisi sınırlıdır. Bu uygulama, yasa koyucuların öngördüğü dengeli sistemin dışına çıkarak keyfi bir ayrımcılık oluşturmaktadır.' ifadelerine yer verildi. Karar, 75 ülkeyi kapsayan tüm vize askıya alma işlemlerini derhal durdurdu ve yönetimin bu ülkelerden gelen başvuruları işleme almasının önünü açtı.
Etkilenen Ülkeler ve Gerekçeler
Trump yönetimi, söz konusu vize düzenlemesini 'ulusal güvenlik ve halk sağlığı risklerini' gerekçe göstererek 2025 yılı başında yürürlüğe koymuştu. Uygulama, özellikle terör örgütleriyle bağlantılı olduğu iddia edilen ve istihbarat paylaşımında yetersiz kalan ülkeleri hedef alıyordu. Bu kapsamda Afganistan, İran, Rusya ve Somali'nin yanı sıra Kuzey Kore, Suriye, Venezuela, Libya, Yemen, Myanmar, Belarus, Eritre, Kırgızistan, Sudan, Tanzanya ve Nijerya gibi ülkeler de listenin başında yer alıyordu.
Uygulama, sadece yeni başvuruları değil, aynı zamanda halihazırda ABD'de bulunan ve vize işlemleri devam eden binlerce kişiyi de olumsuz etkilemişti. Özellikle Afganistan'dan gelen ve ABD vatandaşlarına tercümanlık yapmış olan kişilerin vize süreçlerinin askıya alınması, insani krizlere yol açmış ve birçok sivil toplum kuruluşunun tepkisini çekmişti.
Yasal Süreç ve Tepkiler
Yargıç Vargas'ın kararı, Amerikan Sivil Özgürlükler Birliği (ACLU) ve Uluslararası Mülteci Yardım Projesi (IRAP) gibi kuruluşlar tarafından açılan davalar üzerine geldi. Davacılar, vize askıya alma kararının hem yasal dayanaktan yoksun olduğunu hem de ayrımcı bir şekilde Müslüman çoğunluklu ülkeleri hedef aldığını savunuyordu. Karar sonrası ACLU'dan yapılan açıklamada, 'Bu karar, hukukun üstünlüğünün zaferidir ve yüz binlerce insanın geleceğini güvence altına almıştır.' denildi.
Trump yönetimi ise karara itiraz edeceğini açıkladı. Beyaz Saray Sözcüsü yaptığı yazılı açıklamada, 'Bu karar, Başkan'ın ülkemizi koruma yetkisini zayıflatıyor ve ulusal güvenliğimizi tehlikeye atıyor. Yargıtay'a taşıyacağız.' ifadelerini kullandı. Uzmanlar, bu kararın nihai olarak Yüksek Mahkeme'ye taşınmasının beklendiğini ve sürecin aylarca sürebileceğini belirtiyor.
Bağlam ve Gelecek Etkileri
Bu karar, Trump yönetiminin göçmenlik politikalarına yönelik yargıdan gelen en sert darbelerden biri olarak değerlendiriliyor. 2017 yılında uygulamaya konulan ve 'Müslüman yasağı' olarak bilinen ilk seyahat yasağı da benzer şekilde mahkemelerde uzun süren hukuki mücadelelere konu olmuş ve nihayetinde Yüksek Mahkeme'ye taşınmıştı. Bu kez kapsamın daha geniş olması, kararın etkisinin daha büyük olmasına yol açıyor.
Hukuk uzmanları, Yargıç Vargas'ın kararının, başkanlık yetkilerinin sınırlarına ilişkin önemli bir emsal oluşturabileceğini belirtiyor. Özellikle göçmenlik politikalarının yalnızca yürütme organının inisiyatifiyle değil, yasama organıyla koordineli bir şekilde belirlenmesi gerektiği vurgulanıyor.
Öte yandan, bu karar, ABD'de yaşamak isteyen yüz binlerce kişi için yeni bir umut kapısı araladı. Vize süreçleri askıya alınan kişilerin başvuruları yeniden değerlendirilmeye başlanacak. Ancak süreç, bir üst mahkemenin olası itirazı ve yeni yasal düzenlemeler gibi belirsizliklerle dolu. Göçmenlik avukatları, etkilenen kişilere acele etmemeleri ve yasal süreçleri takip etmeleri konusunda uyarılarda bulunuyor.
Tüm bu gelişmeler, ABD'nin göçmenlik politikalarının yargı ve yürütme arasındaki güç mücadelesinin bir yansıması olarak dikkat çekiyor. Yargıç Vargas'ın kararı, göçmenlik hukukunun evrenselliği ve insan hakları bağlamında önemli bir test niteliği taşıyor. Önümüzdeki dönemde bu kararın Yüksek Mahkeme'de nasıl sonuçlanacağı ve uygulamanın kaderinin ne olacağı, hem ABD hem de etkilenen ülkeler açısından yakından izlenecek bir gelişme olarak kayda geçiyor.
