ABD hükümeti, Sudan'da 15 Nisan 2023'ten bu yana devam eden ve binlerce kişinin hayatını kaybetmesine yol açan çatışmalar için taraflara 90 günlük bir ateşkes önerisi sundu. Öneri, Sudan Silahlı Kuvvetleri ile paramiliter Hızlı Destek Kuvvetleri (HDK) arasındaki savaşı durdurmayı amaçlıyor. ABD Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, ateşkesin insani yardımların ulaştırılması ve kalıcı barış için zemin hazırlaması gerektiği vurgulandı.
ABD'nin Ateşkes Önerisi ve Tarafların Tutumu
ABD Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü, yaptığı yazılı açıklamada, "Sudan'daki çatışmanın taraflarına, derhal ve koşulsuz olarak 90 günlük bir ateşkese uymaları çağrısında bulunuyoruz. Bu ateşkes, sivillere insani yardım ulaştırılması ve güvenli geçiş koridorlarının açılması için elzemdir" ifadelerini kullandı. Önerinin, bölgesel ve uluslararası ortaklarla koordineli olarak hazırlandığı belirtildi. Ateşkesin, Sudan halkının acılarını dindirmek ve siyasi diyalog için alan açmak amacıyla tasarlandığı kaydedildi.
Sudan ordusu ve HDK'dan henüz resmi bir yanıt gelmedi. Ancak çatışmanın tarafları geçmişte birçok kez ateşkes ilan etmiş, bu anlaşmalar kısa sürede ihlal edilmişti. Uzmanlar, tarafların ateşkese uyması için güçlü bir izleme mekanizması ve uluslararası baskının şart olduğunu belirtiyor.
Çatışmaların Arka Planı ve İnsani Durum
Sudan'da ordu ve HDK arasındaki gerginlik, 15 Nisan 2023'te başkent Hartum'da silahlı çatışmaya dönüştü. Kısa sürede ülke geneline yayılan çatışmalar, Darfur başta olmak üzere birçok bölgede etkili oldu. Birleşmiş Milletler verilerine göre, çatışmalarda en az 12 bin kişi hayatını kaybetti, 33 binden fazla kişi yaralandı. Ülke içinde yerinden edilenlerin sayısı 7 milyonu aşarken, komşu ülkelere sığınanların sayısı 1,5 milyonu geçti.
İnsani yardım kuruluşları, Sudan'da dünyanın en büyük yerinden edilme ve açlık krizlerinden birinin yaşandığı uyarısında bulunuyor. Gıda güvensizliği, su ve sanitasyon eksikliği, sağlık hizmetlerine erişim sorunları milyonlarca insanı etkiliyor. BM, Sudan'da 24,7 milyon kişinin insani yardıma muhtaç olduğunu tahmin ediyor.
Uluslararası Diplomasi ve Gelecek Perspektifi
ABD'nin yanı sıra Birleşmiş Milletler, Afrika Birliği, Arap Birliği ve bölgesel aktörler de ateşkes için yoğun diplomatik çaba harcıyor. Suudi Arabistan ve ABD'nin arabuluculuğuyla Cidde'de yürütülen görüşmeler, daha önce kısa süreli ateşkesler sağlamış ancak kalıcı bir çözüme ulaşılamamıştı. BM Güvenlik Konseyi, taraflara ateşkese uyma ve insani erişime izin verme çağrısını yineleyen kararlar aldı.
Uzmanlara göre, 90 günlük ateşkes önerisi, kalıcı barış için bir fırsat penceresi sunuyor. Ancak tarafların askeri kazanım peşinde koşması ve dış desteklerin sürmesi, ateşkesin kalıcılığını riske atıyor. Ateşkesin başarısı, tarafların iyi niyetine ve uluslararası toplumun baskı ve izleme kapasitesine bağlı görünüyor. Sudan halkı, yıllardır süren istikrarsızlık ve şiddetten yorgun; bir an önce barış ve normalleşme umudu taşıyor.
