ABD'de sanayi üretimi, Mayıs ayında beklentilerin altında kalarak yavaşlama işareti verdi. Dört aylık kesintisiz artışın ardından gelen bu düşüş, İran'daki savaş nedeniyle tedarik zincirlerinde yaşanan aksaklıkların ve artan maliyetlerin imalat sektörü üzerindeki baskısını ortaya koyuyor. Federal Rezerv'in verilerine göre, sanayi üretimi Mayıs'ta bir önceki aya göre yüzde 0,1 artarken, Nisan ayındaki yüzde 0,3'lük artışın gerisinde kaldı. İmalat sanayisi ise yüzde 0,2 daralarak ekonomistlerin yüzde 0,1'lik artış beklentisini boşa çıkardı.
İran savaşı tedarik zincirlerini vurdu
Mayıs ayındaki yavaşlamanın en önemli nedeni, İran'da devam eden savaşın küresel tedarik zincirlerinde yarattığı aksaklıklar oldu. Orta Doğu'daki çatışmalar, özellikle elektronik ve makine parçaları gibi kritik girdilerin temininde gecikmelere yol açtı. Üreticiler, hammadde ve ara malı fiyatlarındaki artışla da mücadele etmek zorunda kaldı. Tedarikçiler tarafından uygulanan fiyat artışları, birçok şirketin maliyetlerini yönetmesini zorlaştırdı. Bunun sonucunda bazı fabrikalar üretim hatlarını geçici olarak durdururken, bazıları da vardiya sayılarını azalttı.
Artan maliyetler ve talep zayıflığı
Sanayi üretimindeki yavaşlamada iç talepteki zayıflamanın da etkili olduğu belirtiliyor. Artan enflasyon ve faiz oranları, tüketici ve işletme harcamalarını baskılıyor. Mayıs ayında dayanıklı tüketim malları üretimi yüzde 0,5 azalırken, motorlu taşıt ve parça üretimi yüzde 1,2 düştü. İşletmeler, yüksek borçlanma maliyetleri nedeniyle yatırımlarını ertelemeye başladı. Öte yandan, madencilik ve enerji sektörlerindeki üretim, petrol fiyatlarındaki artış sayesinde yüzde 0,3 yükseldi.
Enflasyon ve faiz politikası etkisi
Fed'in sıkı para politikasının etkileri, reel sektörde daha belirgin hale geliyor. Yüksek faiz oranları, şirketlerin borçlanma maliyetlerini artırırken, yeni siparişlerin azalması üretim planlamalarını olumsuz etkiliyor. Mayıs ayında imalat sanayisindeki kapasite kullanım oranı yüzde 77,5'e gerileyerek son iki yılın en düşük seviyesini gördü. Bu durum, talep koşullarının zayıfladığına işaret ediyor. Analistler, önümüzdeki aylarda sanayi üretiminin bu trendin devam etmesi halinde resesyon endişelerinin artabileceği uyarısında bulunuyor.
Uzmanlar, ABD imalat sektörünün önümüzdeki dönemde hem tedarik zinciri sorunları hem de iç talepteki yavaşlama nedeniyle zor günler geçirebileceğini belirtiyor. Ancak enerji sektöründeki toparlanma ve bazı teknoloji alanlarındaki yatırımlar, sanayi üretimine sınırlı da olsa destek sağlayabilir. Fed'in faiz indirim sinyali vermesi durumunda, yılın ikinci yarısında imalat sanayisinde kısmi bir toparlanma bekleniyor.
Bağımsız değerlendirme
ABD sanayi üretiminin Mayıs ayında yavaşlaması, küresel ekonominin kırılganlığını bir kez daha gözler önüne seriyor. İran savaşı gibi jeopolitik olayların tedarik zincirleri üzerindeki etkisi, sadece ABD'yi değil dünya ticaretini de etkiliyor. Yüksek enflasyon ve faiz ortamında, imalat sektörünün toparlanması zaman alabilir. Önümüzdeki aylarda açıklanacak veriler, ekonominin yönü hakkında daha net bir tablo çizecektir.
