ABD ordusu, İran'ın Hürmüz Boğazı'nı ticari gemi geçişlerine kapatacağı yönündeki açıklamasını yalanladı. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) tarafından yapılan yazılı açıklamada, boğazın uluslararası ticaret ve deniz trafiğine tamamen açık olduğu belirtildi. Açıklamada, İran'ın iddialarının gerçeği yansıtmadığı vurgulanırken, bölgedeki deniz güvenliğinin sağlanması için ABD ve müttefiklerinin gerekli tedbirleri aldığı ifade edildi.
İran'ın Açıklaması ve Bölgesel Gerilim
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Nasır Kenani, daha önce yaptığı açıklamada, İsrail'in Lübnan'a yönelik saldırıları nedeniyle Hürmüz Boğazı'ndan geçişlerin kapatılabileceğini ima etmişti. Kenani, "İsrail'in saldırganlığı bölgesel istikrarı tehdit ediyor. Bu durumda Hürmüz Boğazı'nın güvenliği de tehlikeye girebilir" ifadelerini kullanmıştı. İran'ın bu açıklaması, küresel petrol piyasalarında endişeye yol açmış ve petrol fiyatlarında kısa süreli bir yükselişe neden olmuştu. Ancak ABD'nin yalanlamasıyla piyasalarda rahatlama yaşandı.
Hürmüz Boğazı'nın Stratejik Önemi
Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi'ni Umman Denizi'ne bağlayan ve dünya petrol ticaretinin yaklaşık üçte birine ev sahipliği yapan stratejik bir su yoludur. Her gün yaklaşık 21 milyon varil petrol bu boğazdan geçmektedir. Boğazın en dar noktası sadece 33 kilometre genişliğindedir ve İran, Umman ve Birleşik Arap Emirlikleri arasında yer almaktadır. İran, daha önce de boğazı kapatma tehdidinde bulunmuş, ancak şimdiye kadar bu tehdidini gerçekleştirmemiştir. ABD ve uluslararası toplum, boğazın serbest geçişini garanti altına almak için bölgede askeri varlık bulundurmaktadır.
Bölgedeki Askeri Hareketlilik
ABD Donanması'nın Beşinci Filosu, Bahreyn'de konuşlu olup Hürmüz Boğazı ve çevresindeki deniz güvenliğini sağlamakla görevlidir. Son günlerde bölgede artan gerilim nedeniyle ABD, uçak gemisi USS Dwight D. Eisenhower liderliğindeki bir görev grubunu bölgeye takviye olarak göndermiştir. Ayrıca Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve diğer Körfez ülkeleri de deniz devriyelerini artırmıştır. İran'ın ise boğazın kontrolünü elinde tutmak amacıyla hızlı saldırı botları ve mayın döşeme gemileri konuşlandırdığı bildirilmektedir.
Uluslararası Tepkiler
Birleşmiş Milletler (BM) Sözcüsü Stephane Dujarric, Hürmüz Boğazı'nın uluslararası sularda serbest geçiş hakkına sahip olduğunu hatırlatarak, tüm tarafları itidal çağrısında bulundu. Avrupa Birliği (AB) de benzer bir açıklama yaparak, boğazın kapatılmasının küresel ekonomi üzerinde yıkıcı etkileri olacağını belirtti. Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) ise üye ülkelerin arz güvenliğini sağlamak için her türlü önlemi almaya hazır olduğunu duyurdu.
Sonuç olarak, ABD'nin net yalanlamasıyla Hürmüz Boğazı'nın ticari gemi geçişlerine açık olduğu teyit edilmiştir. Ancak İran'ın bu tür tehditleri, bölgedeki kırılgan dengenin ne kadar hassas olduğunu bir kez daha göstermiştir. Uluslararası toplumun, bu tür krizlerin önüne geçmek için diyalog ve diplomasi kanallarını açık tutması büyük önem taşımaktadır.
