ABD ordusu, İran'a yönelik gece saatlerinde düzenlediği hava saldırılarında Hürmüz Boğazı çevresi ile ülkenin farklı bölgelerini hedef aldı. Saldırılarda en az 3 kişinin hayatını kaybettiği bildirildi. İran devlet medyası, saldırıların ülkenin güneyindeki Hürmüzgan eyaleti ile bazı batı bölgelerinde yoğunlaştığını duyurdu. ABD Savunma Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, operasyonun İran'ın bölgedeki askeri varlıklarına yönelik olduğu, uluslararası deniz ticaret yollarının güvenliğini sağlamak amacı taşıdığı belirtildi.
Saldırının Ayrıntıları
Yerel kaynaklara göre, saldırılar yerel saatle 02.00 sıralarında başladı ve yaklaşık 45 dakika sürdü. Hürmüz Boğazı'nın girişindeki stratejik adalar olan Büyük Tunb, Küçük Tunb ve Ebu Musa adalarının çevresinde şiddetli patlamalar duyuldu. Ayrıca Bender Abbas liman kenti yakınlarındaki askeri tesislerin de vurulduğu aktarıldı. İran ordusu, saldırılara karşı hava savunma sistemleriyle karşılık verildiğini, bazı füzelerin etkisiz hale getirildiğini ancak bazı noktalarda hasar oluştuğunu kabul etti. İran'ın resmi haber ajansı IRNA, saldırıda 3 sivilin yaşamını yitirdiğini, 12 kişinin yaralandığını duyurdu.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), operasyonun İran devrim muhafızlarına bağlı deniz kuvvetlerinin Hürmüz Boğazı'nda ticari gemilere yönelik tacizlerine son vermek amacıyla gerçekleştirildiğini açıkladı. CENTCOM Sözcüsü Yarbay Alex Johnson, "Operasyon, uluslararası suların ve deniz ticaretinin serbestliğini korumak için yapıldı. Hedefler askeri nitelikteydi, sivillere zarar vermemek için azami özen gösterildi" dedi. Ancak İran yönetimi, saldırıyı kınayarak, "uluslararası hukuka aykırı" olduğunu ve misilleme yapılacağını ilan etti.
Stratejik Önem ve Arka Plan
Hürmüz Boğazı, dünya petrol ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği kritik bir su yolu olarak biliniyor. İran, bu boğaz üzerinden geçişleri kontrol edebilme kapasitesine sahip. Son aylarda ABD ile İran arasında nükleer müzakerelerden kaynaklanan gerilim artmıştı. Bu saldırı, iki ülke arasındaki doğrudan askeri çatışma riskini önemli ölçüde arttırdı. Uzmanlar, bu tür bir müdahalenin bölgedeki istikrarı daha da bozabileceği, petrol fiyatlarında yukarı yönlü baskı oluşturabileceği konusunda uyarıyor. İran'ın Birleşmiş Milletler büyükelçisi, saldırıyı Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'ne taşıyacaklarını ve uluslararası toplumu ABD'yi kınamaya çağıracaklarını açıkladı.
ABD yönetimi ise operasyonun tek seferlik olduğunu, ancak İran'ın tehditlerine devam etmesi halinde yeni operasyonların gelebileceğini ima etti. Beyaz Saray Ulusal Güvenlik Danışmanı Jake Sullivan, "Hedefimiz tırmanış değil, caydırıcılık. Ancak İran'ın provokasyonlarına kayıtsız kalmayacağız" şeklinde konuştu. Bu gelişme, bölgede gerginliği tırmandırırken, uluslararası piyasalarda petrol fiyatları yaklaşık yüzde 3'lük bir artışla rekor seviyelere yaklaştı.
Öte yandan, İran ordusu genel seferberlik ilan etti ve Hürmüz Boğazı çevresinde güvenlik önlemlerini arttırdı. Bölgedeki askeri gemilerin sayısının arttığı gözlemleniyor. Hürmüz Boğazı'ndan geçişlerde şu ana kadar bir aksama yaşanmadığı, ancak bazı tanker firmalarının alternatif rotalar araştırdığı bildiriliyor. Bölgede yaşayan halk, savaş endişesiyle temel ihtiyaçlarını karşılamak için marketlere akın etti.
Bu saldırı, ABD'nin İran'a yönelik son yıllardaki en büyük askeri harekatı olarak kayıtlara geçti. Taraflar arasındaki gerilimin nasıl bir sonuç doğuracağı merakla beklenirken, uluslararası toplumdan tansiyonun düşürülmesi çağrıları yükseliyor. Avrupa Birliği, hem ABD'yi hem İran'ı itidal çağrısında bulundu. Rusya ve Çin ise ABD'yi kınayarak, bölgede tek taraflı eylemlerin kabul edilemez olduğunu bildirdi.
