Avustralya'dan ABD'ye bakım için gönderilen F-35 savaş uçaklarına ait kritik parçaların rotasından saparak Hong Kong'a ulaştığı öne sürüldü. İddiaya göre, ABD'nin Türkiye'ye teslim etmeyi planladığı F-35'lerle ilgili parçalar, Hong Kong üzerinden Çin'e transfer edildi. Olay, ABD ile Türkiye arasındaki savunma işbirliğinde yeni bir gerilim yaratabilir.
Parçaların Rotası Değişti
Edinilen bilgilere göre, Avustralya'nın F-35 filosuna ait bazı kritik bileşenler, bakım amacıyla ABD'ye gönderilmişti. Ancak nakliye sürecinde parçaların rotasının değiştiği ve Hong Kong'a yönlendirildiği belirtiliyor. Hong Kong'un özerk statüsüne rağmen, bölgenin Çin ana karasıyla olan yakın bağları, parçaların Çin'in eline geçmiş olabileceği endişesini doğurdu.
Savunma kaynakları, F-35 gibi ileri teknoloji ürünü savaş uçaklarının parçalarının hassas olduğunu ve izinsiz transferinin ciddi güvenlik riskleri taşıdığını vurguluyor. ABD'nin, Türkiye'ye vermeyi taahhüt ettiği F-35'lerin akıbeti zaten belirsizliğini korurken, bu son gelişme iki müttefik arasındaki güven bunalımını derinleştirebilir.
ABD-Türkiye İlişkilerinde F-35 Krizi
Türkiye, Rusya'dan S-400 hava savunma sistemi alması nedeniyle 2019'da F-35 programından çıkarılmıştı. ABD, Türkiye'nin S-400'leri kullanmasının F-35'lerin güvenliğini tehdit ettiğini savunmuştu. Ancak Türkiye, S-400'lerin F-35'lerle entegre olmayacağını ve sistemin NATO savunmasına zarar vermeyeceğini defalarca dile getirdi.
Son yıllarda ilişkilerde kısmi bir yumuşama yaşanmış, ABD yönetimi Türkiye'ye F-35 konusunda kapıyı tamamen kapatmamıştı. Hatta bazı açıklamalar, Türkiye'nin programda yeniden yer alabileceği yönünde umut vermişti. Ancak Hong Kong'a giden parçalar iddiası, bu umutları zayıflatabilir ve Türkiye'nin alternatif arayışlarını hızlandırabilir.
Olayın Arka Planı ve Olası Sonuçları
F-35 programı, ABD öncülüğünde dokuz ülkenin katılımıyla yürütülen çok uluslu bir proje. Türkiye, programın başından itibaren ortak üretici ve alıcı olarak yer alıyordu. Türk savunma sanayii, uçağın bazı parçalarını üretiyor ve bu parçalar global tedarik zincirine dahil ediliyordu. Türkiye'nin programdan çıkarılması, hem Türk savunma sanayiine hem de F-35 projesine maliyet ve zaman kaybı olarak yansıdı.
Hong Kong'a giden parçaların hangi ülkeye ait olduğu ve nasıl bir yol izlediği henüz netleşmedi. Avustralya Savunma Bakanlığı'ndan konuya ilişkin resmi bir açıklama yapılmadı. ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon) ise iddiaları araştırdığını, ancak şu aşamada detay paylaşamayacağını bildirdi. Çin makamlarından da bir açıklama gelmedi.
Uzmanlar, bu tür bir olayın NATO içinde güven sorunlarına yol açabileceğini, ayrıca ABD'nin müttefiklerine karşı taahhütlerinin sorgulanmasına neden olabileceğini belirtiyor. F-35 parçalarının Çin'e ulaşması halinde, uçağın teknolojik sırlarının tehlikeye girebileceği ve bunun uzun vadede küresel güvenlik dengesini etkileyebileceği ifade ediliyor.
Değerlendirme
F-35 parçalarının Hong Kong'a yönlendirilmesi iddiası, uluslararası savunma işbirliklerinde şeffaflık ve güvenin ne kadar kritik olduğunu bir kez daha gözler önüne seriyor. ABD'nin Türkiye'ye F-35 verme konusundaki tutumu zaten tartışmalıyken, böyle bir olay iki ülke arasındaki savunma diyaloğunu daha da zorlaştırabilir. Türkiye, kendi savunma ihtiyaçlarını karşılamak için yerli projelere (TF-X gibi) hız vermeye devam ederken, Batı ile ilişkilerini dengeleme çabasında. Önümüzdeki günlerde konuya ilişkin resmi açıklamalar, krizin seyrini belirleyecek. Eğer iddialar doğrulanırsa, bu sadece ABD-Türkiye ilişkilerini değil, NATO içi dayanışmayı da sarsabilir.
