ABD ordusu, gece saatlerinde İran topraklarına yönelik geniş kapsamlı hava saldırıları düzenledi. Saldırılarda öncelikli olarak stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı çevresi ve ülkenin farklı bölgeleri hedef alındı. İlk belirlemelere göre en az 3 kişi hayatını kaybetti, çok sayıda kişi yaralandı. Bölgeden gelen haberler, patlamaların gece boyunca sürdüğünü ve gökyüzünün aydınlandığını aktarıyor.
Hedef alınan bölgeler ve can kaybı
İran resmi haber ajansı IRNA'ya göre, saldırılar ülkenin güneyindeki Hürmüzgan Eyaleti'nde yoğunlaşırken, başkent Tahran'ın da aralarında bulunduğu bazı büyük şehirlerde de patlama sesleri duyuldu. Hürmüz Boğazı'nın her iki yakasında bulunan askeri tesisler ve radar sistemlerinin vurulduğu bildirildi. Yerel kaynaklar, saldırıda ölenlerin sivil itfaiye ekipleri ve sağlık görevlileri olduğunu, ölü sayısının artabileceği endişesi taşındığını belirtti. İran devlet televizyonu, saldırıların bir 'savaş ilanı' olduğunu duyururken, ordu yetkilileri misilleme yapılacağını açıkladı.
ABD'den resmi açıklama
Pentagon'dan yapılan yazılı açıklamada, saldırıların 'İran'ın bölgedeki saldırganlığına ve ABD çıkarlarına yönelik tehditlere' karşı meşru müdafaa kapsamında gerçekleştirildiği belirtildi. Açıklamada, hedeflerin askeri nitelikte olduğu ve sivil kayıpların en aza indirilmesi için azami çaba gösterildiği iddia edildi. ABD Başkanı'nın operasyonu onayladığı ve sürecin yakından takip edildiği kaydedildi. Beyaz Saray'dan yapılan açıklamada ise İran'ın nükleer programı ve bölgedeki vekil güçlerin faaliyetlerine karşı 'kararlılık' mesajı verildi.
Bölgesel ve uluslararası tepkiler
İran'ın komşuları olan Birleşik Arap Emirlikleri ve Katar, gelişmeleri endişeyle karşıladıklarını ve tarafları itidale davet ettiklerini açıkladı. Suudi Arabistan ise henüz resmi bir açıklama yapmadı. Rusya Dışişleri Bakanlığı, saldırıyı kınayarak 'uluslararası hukukun ihlali' olarak nitelendirdi ve acil ateşkes çağrısında bulundu. Çin, istikrarın korunması ve diyaloğun teşvik edilmesi gerektiğini vurguladı. Avrupa Birliği ise tarafları gerilimi düşürmeye çağırdı.
BM Güvenlik Konseyi, konuya ilişkin acil toplantı kararı aldı. Diplomatik kaynaklar, toplantının önümüzdeki saatler içinde gerçekleşeceğini ve tansiyonun düşürülmesi için uluslararası baskının artabileceğini ifade ediyor.
Arka plan ve bağlam
ABD ile İran arasındaki gerilim, son aylarda İran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini artırması ve Basra Körfezi'nde ticari gemilere yönelik tacizler nedeniyle tırmanışa geçmişti. Hürmüz Boğazı, dünya petrol arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği stratejik bir su yolu olarak küresel enerji güvenliği açısından kritik öneme sahip. Bu saldırı, 2020 yılında General Kasım Süleymani'nin öldürülmesinden bu yana bölgedeki en büyük askeri harekat olarak değerlendiriliyor. İran'ın nükleer anlaşma müzakerelerinin durma noktasına gelmesi, taraflar arasındaki çıkmazı derinleştiriyor.
Olası bir çatışmanın küresel ekonomiye etkisi, petrol fiyatlarının hızla yükselmesi ve tedarik zincirlerindeki aksamalar şeklinde olabilir. Uluslararası Enerji Ajansı, piyasaları izlediğini ve gerekirse stratejik rezervleri devreye sokacağını duyurdu. Bu gelişmeler, dünya kamuoyunda yeni bir Orta Doğu savaşı endişesini beraberinde getirirken, diplomasinin önemi bir kez daha öne çıkıyor. Bağımsız gözlemciler, karşılıklı misillemelerin bölgesel bir çatışmaya dönüşme riskinin yüksek olduğu konusunda uyarıyor ve tarafları itidale çağırıyor.
