Basra Körfezi'nin dar sularında, İran ile ABD arasındaki gerilim giderek tırmanırken, Washington yönetiminin Hürmüz Boğazı'nda petrol tankerlerinin güvenliğini sağlamak için gizli bir operasyon yürüttüğü ortaya çıktı. Edinilen bilgilere göre, ABD donanması her gece belirli saatlerde ticari gemilere güvenli geçiş rotaları sağlayan gizli bir koridor uygulaması başlattı. Bu plan, bölgedeki tansiyonun yüksek olduğu şu günlerde, küresel petrol akışının kesintiye uğramamasını hedefliyor.
Gizli planın ayrıntıları
İddialara göre, ABD Beşinci Filosu'na bağlı savaş gemileri, Hürmüz Boğazı'ndan geçen ticari gemilere kıyıdan uzak, mayın tarama ve istihbarat toplama faaliyetleriyle desteklenen bir koridor açıyor. Bu koridor, gemilerin İran'ın kıyı bataryalarının menzilinden uzak, uluslararası sularda seyretmelerini sağlıyor. Operasyonun en kritik unsuru ise gece saatlerinde yapılması; böylece İran'ın gözetleme sistemlerinin etkisiz hale getirilmesi amaçlanıyor. ABD'li yetkililer, bu planın geçtiğimiz aylarda İran'ın Şii milis grupları aracılığıyla tankerlere yönelik saldırı girişimlerinin artması üzerine devreye alındığını belirtiyor.
İran'ın tepkisi ve gerilimin arka planı
İran tarafı ise bu gelişmeye sert tepki gösteriyor. Tahran yönetimi, ABD'nin bu tür bir 'gizli operasyon'la bölgedeki güvenliği daha da istikrarsızlaştırdığını savunuyor. İran Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, 'Hürmüz Boğazı'nın güvenliği tüm bölge ülkelerinin ortak sorumluluğudur. ABD'nin tek taraflı ve gizli adımları, uluslararası hukuka aykırıdır' denildi. Uzmanlar, bu gerilimin küresel enerji piyasalarında fiyat dalgalanmalarına yol açabileceğini, özellikle petrol fiyatlarının yeniden yükselişe geçebileceğini belirtiyor. Hürmüz Boğazı, dünya petrolünün yaklaşık beşte birinin geçtiği stratejik bir su yolu olarak kabul ediliyor.
Bölgesel dengeler ve uluslararası yansımalar
ABD'nin bu hamlesi, yalnızca İran'ı değil, aynı zamanda bölgedeki müttefiklerini de yakından ilgilendiriyor. Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Katar gibi Körfez ülkeleri, ABD ile koordineli şekilde hareket ederken, Rusya ve Çin gibi ülkeler ise bu durumu yakından izliyor. Özellikle Çin, enerji ihtiyacının büyük bölümünü bu bölgeden karşıladığı için, ABD'nin gizli koridor planının ticari gemilere güvenli geçiş garantisi verip vermeyeceğini sorguluyor. Uzmanlara göre, ABD'nin bu adımı, hem İran'ı caydırmak hem de Çin'e karşı stratejik bir mesaj vermek amacı taşıyor.
Değerlendirme
Yaşanan bu gelişme, bölgede yıllardır süren vekalet savaşlarının ve güç mücadelesinin yeni bir boyut kazandığını gösteriyor. ABD'nin gizli operasyonları, kısa vadede tanker güvenliğini sağlasa da, uzun vadede tansiyonu daha da artırabilir. İran'ın, böyle bir plana karşılık verebilecek asimetrik yöntemlere sahip olduğu bilinmekte. Bu durum, sadece Orta Doğu'yu değil, küresel ekonomiyi de tehdit eden bir krize dönüşme potansiyeli taşıyor. Uluslararası toplumun, tarafları diyalog masasına çekmek için daha etkili adımlar atması gerekiyor.
