ABD Temsilciler Meclisi Üyesi Mike Turner, Türkiye'nin F-35 savaş uçağı programına yeniden dahil olmasına yönelik görüşmelerin olumlu bir seyir izlediğini duyurdu. Cumhuriyetçi Partili Turner, Türk yetkililerle yaptığı temasların ardından sürecin 'umut verici' olduğunu ifade etti. Turner'ın açıklamaları, Ankara ile Washington arasında savunma alanında devam eden diyaloğun önemli bir yansıması olarak değerlendiriliyor.
Turner'ın değerlendirmeleri
Mike Turner, Amerikan basınına yaptığı açıklamada, Türkiye'nin F-35 programına dönüşü için ABD yönetimi ve Kongre'deki çalışmalar hakkında bilgi verdi. Turner, 'Türk mevkidaşlarımla yürüttüğümüz görüşmeler olumlu bir atmosferde geçiyor. Her iki taraf da bu konuda istekli. Sürecin başarıyla sonuçlanması için umutluyum' dedi. Turner ayrıca, Türkiye'nin NATO müttefiki olarak stratejik önemine vurgu yaparak, F-35 programına dönüşün hem ittifak dayanışması hem de bölgesel güvenlik açısından kritik olduğunu belirtti.
Sürecin arka planı
Türkiye, 2019 yılında Rusya'dan S-400 hava savunma sistemi alması nedeniyle ABD tarafından F-35 programından çıkarılmıştı. Washington, S-400'lerin F-35'ler için güvenlik riski oluşturduğunu savunuyordu. Ankara ise söz konusu sistemlerin F-35'lere tehdit oluşturmayacağını ve müttefiklik ilişkilerine zarar vermemesi gerektiğini dile getiriyordu. Son aylarda Türk-Amerikan ilişkilerinde yaşanan yumuşama, F-35 konusunun yeniden masaya yatırılmasını sağladı. ABD Dışişleri Bakanlığı ve Savunma Bakanlığı yetkilileri, Türkiye ile teknik düzeyde görüşmelerin sürdüğünü teyit ediyor.
Türkiye'nin F-35 programına dönüşü için çeşitli senaryolar konuşuluyor. Bunlar arasında Türkiye'nin mevcut S-400'leri üçüncü bir ülkede konuşlandırması veya bu sistemlerden vazgeçmesi gibi seçenekler bulunuyor. Washington yönetimi, Türkiye'nin S-400 sorununu çözmesi halinde F-35 programına yeniden katılabileceği sinyalini veriyor. Ancak Kongre'nin bu konuda onayı gerekiyor. Mike Turner'ın olumlu mesajları, bu onay sürecinde önemli bir adım olarak yorumlanıyor.
Türkiye, F-35 programına başlangıçta 100 adet uçak siparişi vermiş ve üretim sürecine de katılmıştı. Türk savunma sanayii firmaları, F-35'in bazı parçalarının üretiminde rol alıyordu. Programdan çıkarılma, Türk savunma sanayiini olumsuz etkilemiş ve birçok firma alternatif projelere yönelmek zorunda kalmıştı. F-35'e dönüş, sadece hava kuvvetlerinin modernizasyonu için değil, aynı zamanda savunma sanayii için de can suyu olacak.
Bağımsız değerlendirme
Türkiye'nin F-35 programına dönüşü, ABD ile ilişkilerdeki normalleşme sürecinin somut göstergelerinden biri olarak öne çıkıyor. Ancak bu sürecin önünde S-400 meselesi başta olmak üzere aşılması gereken engeller bulunuyor. Mike Turner'ın yaptığı 'umut verici' açıklamaları, iki ülke arasındaki diyalog kanallarının açık olduğunu gösterse de, somut bir anlaşma için zamana ve siyasi iradeye ihtiyaç var. Nihai kararın, ABD Başkanı Joe Biden yönetiminin Kongre ile koordinasyonu sonucu şekillenmesi bekleniyor. Türkiye'nin bu konuda kararlı adımlar atması, hem kendi savunma ihtiyaçları hem de NATO'nun uyumu açısından kritik önem taşıyor.
