ABD Temsilciler Meclisi Cumhuriyetçi Üyesi Mike Turner, Türkiye'nin F-35 savaş uçağı programına geri dönmesi konusunda NATO Ankara Zirvesi'nde yapılan görüşmeleri 'umut verici' olarak değerlendirdi. Turner, Savunma Bakanı Lloyd Austin ve Türk mevkidaşı Yaşar Güler arasındaki müzakerelerin, 2019 yılında Türkiye'nin Rusya'dan S-400 hava savunma sistemi almasıyla başlayan krizi aşma potansiyeli taşıdığını belirtti. Açıklamalar, Washington ile Ankara arasında savunma alanında yeniden bir yakınlaşma sinyali olarak yorumlandı.
Görüşmelerin Perde Arkası
Turner, CNBC'ye verdiği demeçte, Türkiye'nin programdan çıkarılmasının ardından geçen sürede yaşanan gelişmeleri değerlendirdi. 'F-35 konusunda Türkiye ile bir yol haritası çizilebileceğine inanıyorum. NATO müttefiki bir ülkenin envanterinde bu uçakların olması hepimiz için faydalı olacaktır' ifadelerini kullandı. Turner, özellikle S-400 meselesinin çözüme kavuşturulması halinde sürecin hızlanabileceğini vurguladı. NATO zirvesi kapsamında gerçekleşen bakan düzeyindeki görüşmelerde, Türkiye'nin itirazlarını gidermeye yönelik somut adımlar ele alındı.
Türkiye'nin F-35 Macerası
Türkiye, 2002 yılında F-35 programına ortak olmuş ve 1.4 milyar doların üzerinde yatırım yapmıştı. Ancak 2019'da Rusya'dan S-400 alımı nedeniyle ABD, Türkiye'yi programdan çıkardı ve Türk pilotların eğitimini durdurdu. Washington, S-400'lerin NATO sistemlerine tehdit oluşturduğunu savunurken, Ankara bu sistemlerin F-35'lerle entegre edilmeyeceğini belirtiyor. Son dönemde iki ülke arasında savunma iş birliği konusunda olumlu adımlar atıldı; Türkiye'nin F-16 modernizasyon talebinin onaylanması, bu sürecin bir parçası olarak görülüyor. Turner'ın açıklamaları, F-35 konusunda da benzer bir ilerleme olabileceği umudunu artırdı.
Türkiye'nin programdan çıkarılması, yerli savunma sanayisine yönelmesine neden oldu. Milli muharip uçak KAAN'ın geliştirilmesi ve insansız hava araçlarındaki başarılar, Türkiye'nin alternatif çözümler üretmesini sağladı. Ancak F-35'ler, özellikle NATO standartlarına uyum ve hava kuvvetlerinin modernizasyonu açısından kritik öneme sahip.
New York'tan Ankara'ya: Diplomatik Atak
Turner, konunun sadece teknik değil siyasi boyutu olduğunu da hatırlattı. 'Türkiye, Doğu Akdeniz'den Orta Doğu'ya kadar birçok krizde kilit bir aktör. Bu ülkenin NATO içinde güçlü bir hava kuvvetine sahip olması, ittifakın caydırıcılık gücünü artırır' dedi. ABD'li kongre üyesinin bu çıkışı, iki ülke arasındaki gergin ilişkilere rağmen ortak çıkarların altını çizmesi açısından dikkat çekti. Bazı çevreler, Turner'ın açıklamalarını Biden yönetiminin Türkiye'ye yönelik daha yapıcı bir politika izlemeye başladığının işareti olarak yorumluyor.
Türkiye'nin F-35 programına dönüşü, öncelikle S-400 sorununun çözülmesine bağlı. ABD, Türkiye'nin bu sistemleri Rusya'ya iade etmesi veya üçüncü bir ülkeye satması gibi formüller üzerinde duruyor. Ankara ise S-400'lerin egemenlik hakkı olduğunu ve bu konuda geri adım atmayacağını söylüyor. Bununla birlikte, iki taraf da diyaloğun devamından yana. NATO zirvesi, bu bağlamda önemli bir fırsat penceresi açtı.
Bağımsız Değerlendirme
Turner'ın 'umut verici' söylemi, Türkiye'nin F-35'e dönüşü konusunda kısa vadede bir çözüm beklentisi yaratmasa da müzakerelerin yeniden canlandığını gösteriyor. Bununla birlikte, S-400 sorunu aşılmadıkça somut bir ilerleme beklemek güç. Türkiye'nin NATO içindeki stratejik önemi ve savunma sanayisindeki atılımları, Washington'u Ankara ile uzlaşmaya zorlayan faktörler. Öte yandan ABD Kongresi'ndeki Türkiye karşıtı hava da tamamen dağılmış değil. Bu nedenle, sürecin önümüzdeki aylarda daha net şekillenmesi bekleniyor. Kısa vadede bir F-35 müjdesi olmasa da, ilişkilerdeki yumuşama umut verici
