ABD Başkanı Donald Trump, Kanada'nın Amerikan ürünlerine yönelik "ayrımcı ticaret uygulamalarını" gerekçe göstererek, üç sektörde belirli Kanada ürünlerinin ithalatının 29 Eylül'den itibaren yasaklanacağını duyurdu. Karar, Kanada menşeli ürünlerin kamu ihalelerinden çıkarılması yönünde verilen talimatın ardından geldi. Ticaret savaşlarındaki yeni cephe, iki NATO müttefiki arasındaki ekonomik gerilimi daha da artıracak.
Hangi Sektörler Etkilenecek?
Yasak, tarım ürünleri, kereste ve çelik olmak üzere üç kritik sektörü kapsıyor. Trump yönetimi, Kanada'nın söz konusu sektörlerde Amerikan ürünlerine karşı ayrımcı politikalar uyguladığını ve yerli üreticiyi korumak adına haksız avantaj sağladığını iddia ediyor. Beyaz Saray'dan yapılan açıklamada, "Kanada'nın Amerikan şirketlerini kamu ihalelerinden dışlayan uygulamalarına karşılık olarak bu adım atılmıştır" denildi. Yeni kısıtlamalar, 29 Eylül 2025 tarihinden itibaren geçerli olacak.
ABD Ticaret Bakanlığı verilerine göre, geçtiğimiz yıl Kanada'dan yapılan toplam ithalatın yaklaşık %12'si bu üç sektöre ait. Ekonomistler, yasağın yıllık 8 ila 10 milyar dolar arasında bir ticaret hacmini doğrudan etkileyeceğini tahmin ediyor. Özellikle kereste ve çelik sektöründe Kanada, ABD'nin en büyük tedarikçilerinden biri konumunda. Tarım ürünlerinde ise sığır eti, kanola ve mısır gibi kalemler öne çıkıyor.
Kanada'dan Sert Tepki
Kanada Başbakanı Justin Trudeau, kararı "haksız ve uluslararası ticaret kurallarına aykırı" olarak nitelendirdi. Trudeau, "Kanada, Amerikan ürünlerine karşı ayrımcı bir politika izlemiyor. Bu tamamen iç siyasi motivasyonlarla alınmış bir karardır. Dünya Ticaret Örgütü nezdinde gerekli itirazları yapacağız" ifadelerini kullandı. Kanada hükümeti, ABD'nin bu adımına karşı misilleme olarak Amerikan ürünlerine ek gümrük vergisi getirmeyi değerlendiriyor.
Kanada Ticaret Bakanı Mary Ng ise yaptığı yazılı açıklamada, "Bu yasak, her iki ülkedeki işletmelere ve tüketicilere zarar verecek. Kuzey Amerika'nın entegre tedarik zincirleri düşünüldüğünde, bu tür bir adım sadece Kanada'yı değil ABD'li üreticileri de vuracaktır" dedi. Kanada'nın misilleme listesinde ise ABD'den ithal edilen tarım makineleri, elektronik eşya ve bazı gıda ürünleri bulunuyor.
Piyasalarda Dalgalanma
Kararın ardından Kuzey Amerika borsalarında sert hareketler görüldü. Toronto Menkul Kıymetler Borsası'nda kereste ve madencilik hisseleri ortalama %4 değer kaybederken, ABD'de Chicago Ticaret Borsası'nda kereste vadeli işlemleri %6 yükseldi. Kanada doları, ABD doları karşısında gün içinde %0,8 değer kaybederek son üç ayın en düşük seviyesine geriledi. Çelik üreticileri ise karardan olumsuz etkileneceklerini açıkladı.
Uluslararası Para Fonu (IMF) sözcüsü, gelişmeyi yakından izlediklerini ve ticaret kısıtlamalarının küresel büyümeyi olumsuz etkileyebileceği uyarısında bulundu. Dünya Ticaret Örgütü ise taraflara diyalog çağrısı yaparak, tek taraflı adımların ticaret savaşlarını derinleştirebileceğini belirtti.
Arka Plan: Ticaret Savaşlarının Yeni Cephesi
ABD ile Kanada arasındaki ticaret gerilimi aslında yeni değil. 2020'de yürürlüğe giren ABD-Meksika-Kanada Anlaşması (USMCA), Kuzey Amerika'da serbest ticaretin çerçevesini belirlemişti. Ancak Trump yönetimi, anlaşmanın bazı maddelerini Kanada'nın ihlal ettiğini savunarak son aylarda bir dizi yaptırım tehdidinde bulunmuştu. Kamu ihalelerine yönelik talimat da bu sürecin son halkası oldu.
Uzmanlar, yasağın uzun vadede Kuzey Amerika'daki tedarik zincirlerini yeniden şekillendirebileceğini söylüyor. Kanada'nın özellikle kereste ve çelik ihracatında ABD'ye bağımlılığı yüksek. Öte yandan ABD'li inşaat firmaları, alternatif tedarikçi bulmakta zorlanabilir ve maliyetler artabilir. Bu durum, ABD'de konut fiyatlarını ve altyapı projelerinin maliyetini yukarı çekebilir. Kanada ise Asya ve Avrupa pazarlarına yönelerek ihracatını çeşitlendirmeyi planlıyor.
Sonuç olarak, ABD'nin Kanada ürünlerine yönelik ithalat yasağı, iki müttefik arasındaki ekonomik ilişkilerde yeni bir kırılma noktası oluşturuyor. 29 Eylül'de yürürlüğe girecek olan karar, sadece ikili ticareti değil, küresel ticaret düzenini de etkileyecek potansiyele sahip. Taraflar arasındaki görüşmelerin önümüzdeki günlerde yoğunlaşması bekleniyor.
