ABD ile İtalya arasında geçtiğimiz günlerde yaşanan fotoğraf krizinin ardından bu kez askeri üs krizi patlak verdi. NATO Genel Sekreteri Mark Rutte'nin, ABD'nin İran'a yönelik olası operasyonları sırasında İtalya'daki askeri üslerin kullanılacağına dair yaptığı açıklama, Roma yönetiminin sert tepkisine yol açtı. İtalya Dışişleri Bakanlığı, üslerin kullanımı konusunda kendilerine danışılmadığını belirterek NATO'yu uyardı.
NATO'nun 500 uçak iddiası
Rutte, Brüksel'de düzenlediği basın toplantısında, ABD'nin İran'a yönelik askeri hazırlıkları kapsamında İtalya'daki üslerden 500'e yakın uçağın konuşlandırılabileceğini ifade etti. Bu açıklama, İtalya'da hem siyasi hem de kamuoyunda büyük yankı uyandırdı. Başbakan Giorgia Meloni, konuyu değerlendirmek üzere acil güvenlik zirvesi topladı. Zirvede, ABD ile yapılan ikili anlaşmalar çerçevesinde üslerin kullanımının ancak Roma'nın onayıyla mümkün olabileceği vurgulandı.
Fotoğraf krizinden sonra yeni gerginlik
Daha önce ABD Başkanı Joe Biden ile İtalya Başbakanı Meloni arasında çekilen bir fotoğrafın sosyal medyada yanlış yorumlanmasıyla başlayan diplomatik gerginlik, bu kez daha ciddi boyutlara ulaştı. Uzmanlar, Rutte'nin açıklamasının ABD ile İtalya arasındaki hassas dengeleri bozabileceği uyarısında bulunuyor. İtalya, NATO müttefiki olarak ABD'ye ev sahipliği yaparken, kendi egemenlik haklarının korunmasına da özen gösteriyor.
Tarafların tutumu
İtalya Savunma Bakanı Guido Crosetto, konuyla ilgili yaptığı açıklamada, "İtalya'nın topraklarındaki askeri üslerin kullanımı ancak ulusal çıkarlarımız doğrultusunda ve anayasal süreçlerimize uygun şekilde gerçekleşebilir. NATO'nun bu konuda tek taraflı karar alma yetkisi yoktur" dedi. ABD ise konuya ilişkin henüz resmi bir açıklama yapmazken, diplomatik kaynaklar Washington'un İtalya ile mutabakat arayışında olduğunu bildirdi.
Bölgesel etkiler
Uzmanlara göre, bu kriz İtalya'nın ABD ile ilişkilerinde bir dönüm noktası olabilir. İtalya, Akdeniz'deki stratejik konumu nedeniyle ABD için kritik bir müttefik. Ancak Roma'nın artan egemenlik vurgusu, özellikle İran gibi hassas bir dosyada, ittifak içinde yeni gerilimlere yol açabilir. Konunun önümüzdeki günlerde NATO zirvesinde de gündeme gelmesi bekleniyor.
Geçmişteki benzer krizler
İtalya ile ABD arasında daha önce de askeri üslerle ilgili anlaşmazlıklar yaşanmıştı. 2019'da, ABD'nin İran'a yönelik yaptırımlarını deldiği gerekçesiyle İtalyan şirketlerine ceza kesmesi iki ülke arasında gerginlik yaratmış, ancak diplomatik yollarla çözülmüştü. Yine 2021'de, ABD'nin Afganistan'dan çekilmesi sırasında İtalya'nın hava sahasını kullanma talebi, Roma'nın sınırlı izin vermesiyle sonuçlanmıştı.
Bu son kriz, ABD'nin dünya genelindeki askeri varlığının ev sahibi ülkelerle ilişkilerde ne kadar hassas bir denge gerektirdiğini bir kez daha gösteriyor. İtalya gibi egemenlik hassasiyeti yüksek ülkelerde, NATO'nun veya ABD'nin tek taraflı adımları diplomatik krizlere yol açabiliyor. Önümüzdeki dönemde tarafların bu gerilimi yönetme becerisi, hem ikili ilişkiler hem de ittifakın geleceği açısından belirleyici olacak.
