İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun ABD'ye yapması planlanan kritik ziyaret son anda iptal edildi. Resmi olarak gerekçe gösterilen Senatör Lindsey Graham'ın cenaze törenindeki tarih değişikliğine rağmen, Washington yönetiminden gelen mesajlar iptalin ardında daha derin bir kriz olduğunu ortaya koyuyor. ABD Başkanı Donald Trump'ın Netanyahu'ya yönelik 'istenmiyorsun' ikazı, iki müttefik arasındaki gerilimin boyutunu gözler önüne serdi.
Ziyaret iptalinin perde arkası
Netanyahu'nun Beyaz Saray'da yapması beklenen üst düzey görüşme, İsrail medyasında 'diplomatik deprem' olarak nitelendirildi. İptal kararının hemen ardından Kudüs'ten yapılan açıklamada, Senatör Graham'ın vefatı nedeniyle düzenlenecek cenaze töreninin tarihinin değişmesi gerekçe gösterildi. Ancak ABD basını, Trump'ın Netanyahu'ya gönderdiği özel mesajda, 'Eğer Kongre'de istediğin desteği bulamıyorsan, gelmemen daha iyi olur' ifadelerini kullandığını iddia etti.
Suriye ve İran politikasındaki uçurum
İki ülke arasındaki temel çatlak noktası, Suriye'deki askeri varlık ve İran'ın bölgedeki nüfuzuna yönelik stratejiler. Trump yönetimi, İsrail'in Suriye'de hava saldırılarını artırmasından rahatsızlık duyarken, Netanyahu ise İran'ın güney Suriye'deki askeri konuşlanmasına karşı daha agresif bir tutum bekliyordu. Ayrıca Batı Şeria'daki yasa dışı Yahudi yerleşim birimlerinin genişletilmesi konusu da Washington'da tepki çekiyor.
İsrail iç siyasetine etkisi
Netanyahu'nun ziyaretinin iptali, İsrail iç politikasında da yankı buldu. Muhalefet liderleri, başbakanı ABD ile ilişkileri zedelemekle suçlarken, koalisyon ortakları ise durumu 'geçici bir pürüz' olarak nitelendirdi. İsrail basınında yer alan yorumlarda, Netanyahu'nun özellikle İran nükleer anlaşması konusunda Trump'tan daha fazla taviz koparamamasının bu krizi tetiklediği belirtiliyor.
Stratejik ortaklık sorgulanıyor
Uzmanlara göre, bu tür bir iptal ABD-İsrail ilişkileri tarihinde ender görülen bir durum. 1948'den bu yana süren stratejik ortaklık, zaman zaman anlaşmazlıklara sahne olsa da bir başbakanın ziyaretinin bu şekilde iptali, güven bunalımının derinleştiğine işaret ediyor. Özellikle Trump'ın yeniden aday olma ihtimali ve Netanyahu'nun yolsuzluk davaları, iki lider arasındaki ilişkiyi daha da kırılgan hale getiriyor.
Yaşanan bu kriz, Ortadoğu'da dengeleri yeniden şekillendirebilir. İsrail'in bölgedeki diğer aktörlerle ilişkilerinde ABD'nin arabuluculuk rolü zayıflarken, Rusya ve Çin'in etkisinin artması bekleniyor. Önümüzdeki günlerde iki ülke arasında diplomatik temasların nasıl şekilleneceği merak konusu.
