İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun 4 Şubat'ta ABD'ye yapması planlanan kritik ziyaret son anda ertelendi. Beyaz Saray'dan yapılan açıklamada, Senatör Lindsey Graham'ın cenaze törenindeki tarih değişikliği gerekçe gösterilirken, uzmanlar bu kararın arkasında Washington ile Tel Aviv arasında Suriye başta olmak üzere birçok konuda yaşanan derin görüş ayrılıklarının yattığını belirtiyor. ABD Başkanı Donald Trump'ın Netanyahu'ya yönelik 'istenmiyorsun' çıkışı ise tansiyonu iyice yükseltti.
Trump'tan sert mesaj: 'Bu şartlarda gelme'
Ziyaretin ertelendiği haberinin ardından ABD Başkanı Donald Trump, özel bir görüşmede Netanyahu'ya "Seni bu şartlarda burada istemiyorlar" ifadesini kullandı. Trump'ın sözlerini diplomatik bir uyarı olarak yorumlayan yetkililer, ABD yönetiminin İsrail'in Suriye konusundaki tutumunu yakından takip ettiğini kaydetti. Netanyahu'nun ekibi ise bu açıklamaların 'kasıtlı olarak abartıldığını' savundu.
Ertelemenin perde arkası: Suriye görüş ayrılıkları
Ziyaretin ertelenmesinde en büyük etkenin İsrail'in Suriye'deki askeri operasyonları olduğu belirtiliyor. ABD, İsrail'in Şam yönetimine karşı artan saldırılarından rahatsızlık duyarken, Netanyahu hükümeti bu operasyonların İran tehdidine karşı hayati önemde olduğunu vurguluyor. Washington yönetimi, bölgesel istikrarı bozabilecek adımlardan kaçınılması çağrısı yaparken, Tel Aviv ise kendi güvenlik önceliklerinin altını çiziyor.
Lindsey Graham faktörü
Resmi gerekçe olarak gösterilen Senatör Lindsey Graham'ın cenaze töreni, iki ülke arasındaki buz gibi havayı yumuşatmaya yetmedi. Graham, İsrail'in en güçlü destekçilerinden biri olarak biliniyor, ancak cenaze programının Netanyahu'nun ziyaret takvimiyle çakışması, Beyaz Saray'ın ertelemeyi bu bahaneyle yapmasına olanak sağladığı yorumlarına neden oldu.
Bölgesel dengeler ve olası yansımalar
ABD-İsrail ilişkilerindeki bu gerilim, Ortadoğu'daki dengeleri de etkileyebilir. Netanyahu'nun ziyaretinin ertelenmesi, bölge ülkeleri tarafından ABD'nin İsrail'e verdiği mesaj şeklinde yorumlandı. Filistin yönetimi bu gelişmeyi 'olumlu bir adım' olarak nitelendirirken, İran ise Washington ile Tel Aviv arasındaki ayrışmanın derinleştiğini savundu. Uzmanlar, İsrail'in Suriye'deki askeri varlığının ve İran'ın nükleer programının yakın gelecekte iki ülke arasında daha büyük krizlere yol açabileceği uyarısında bulunuyor.
Netanyahu hükümetinin iç siyaseti
Netanyahu'nun ABD ziyaretinin ertelenmesi, İsrail iç siyasetinde de tartışma yarattı. Muhalefet, başbakanın dış politikada yalnızlaştığını öne sürerken, koalisyon ortakları bu durumu 'geçici bir aksilik' olarak tanımladı. Öte yandan, İsrail toplumunda ABD ile ilişkilerin normale dönmesi beklentisi hakim. İsrail ekonomisi ve güvenliği açısından ABD desteğinin kritik olduğu biliniyor.
Geniş bağlam: Gerilimin kökenleri
ABD-İsrail ilişkileri, özellikle 2023 sonrası yaşanan gelişmelerle sarsılmıştı. İsrail'in Gazze operasyonları ve yargı reformu, Washington yönetiminde endişe yaratmıştı. Trump döneminde güçlenen bağlar, Biden yönetiminin gelmesiyle yerini soğukluğa bıraktı. Ancak son hamleler, iki ülke arasındaki derin çatlağı bir kez daha gün yüzüne çıkardı. Netanyahu'nun ziyareti için yeni bir tarih belirlenmezken, önümüzdeki günlerde yaşanacak diplomatik temaslar gerilimin seyrini belirleyecek.
