28 Şubat 2025'te ABD'nin İran'a yönelik ikinci saldırısıyla başlayan savaş, 107 gün sonra barış anlaşmasıyla sonuçlanma olasılığıyla karşı karşıya. Dün akşam saatlerinde gelen haberlere göre, ABD ve İran arasında üçüncü bir ülkede yürütülen müzakereler olumlu bir aşamaya geldi. Tarafların ateşkes ve karşılıklı çekilme konusunda prensipte anlaştığı, ancak İsrail'in bu sürece sert tepki gösterdiği belirtiliyor.
Barış sürecinin detayları
Görüşmelerde, İran'ın nükleer programına yönelik kapsamlı denetimler, ABD'nin bölgedeki askeri varlığının azaltılması ve ekonomik yaptırımların kademeli olarak kaldırılması gibi başlıklar ele alındı. Anlaşmanın ilk aşamasında, İran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini belirli bir seviyenin altına indirmesi, ABD'nin ise Basra Körfezi'ndeki bazı üslerinden çekilmesi bekleniyor. Ancak İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, anlaşmayı 'tarihi bir hata' olarak nitelendirerek, İran'ı tamamen silahsızlandırmayan herhangi bir anlaşmaya karşı olduklarını açıkladı.
İsrail'in tepkisi ve bölgesel yansımalar
İsrail, ABD-İran arasındaki potansiyel barışı kendi ulusal güvenliğine tehdit olarak görüyor. Tel Aviv yönetimi, İran'ın nükleer silah kapasitesine ulaşmasını engellemek için askeri seçenekler dahil her türlü önlemi alacaklarını duyurdu. Bu durum, ABD ile müttefiki İsrail arasında son yılların en ciddi görüş ayrılığına yol açtı. Öte yandan, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi Körfez ülkeleri barış sürecini ihtiyatlı bir şekilde desteklerken, Rusya ve Çin anlaşmayı memnuniyetle karşıladı. Türkiye ise bölgesel istikrar açısından anlaşmanın önemine vurgu yaparak, tarafları diyaloğa devam etmeye çağırdı.
Uzmanlar, ABD-İran barışının sağlanması halinde Orta Doğu'da dengelerin yeniden şekilleneceğini belirtiyor. Özellikle Yemen ve Suriye'deki vekalet savaşlarının sona ermesi, petrol fiyatlarında istikrar ve küresel enerji güvenliği açısından olumlu yansımaları olacağı düşünülüyor. Ancak İsrail'in sert muhalefeti ve anlaşmanın uygulanmasındaki olası aksaklıklar, sürecin önündeki en büyük engeller olarak öne çıkıyor.
Sonuç olarak, 107 gün süren savaşın ardından gelen barış haberi, uluslararası toplumda karmaşık bir iyimserlik yaratsa da, İsrail faktörü ve anlaşmanın teknik detayları belirsizliğini koruyor. ABD Başkanı ve İran Dini Lideri'nin önümüzdeki hafta sürece ilişkin ortak bir açıklama yapması beklenirken, dünya bu tarihi dönemeci dikkatle izliyor.
