ABD Hazine Bakanlığı, İran silahlı kuvvetlerinin petrol satışlarına yönelik yeni yaptırımları resmen açıkladı. Açıklamada, bu adımın İran'ın askeri kapasitesini yeniden inşa etmesini engellemek ve ABD ile bölgedeki müttefiklerine yönelik tehditleri azaltmak amacı taşıdığı belirtildi. Yaptırımlar, İran ordusuna bağlı kurumlar ve bu kurumlarla bağlantılı kişilerin petrol ticareti yapmasını yasaklıyor.
Yaptırımların kapsamı
Yeni düzenleme kapsamında, İran ordusunun dolaylı yollardan petrolden gelir elde etmesini sağlayan aracılar ve şirketler de hedef alınıyor. ABD Hazine Bakanı Steven Mnuchin, konuya ilişkin yaptığı yazılı açıklamada, "İran rejimi, ordusu aracılığıyla yasa dışı yollardan petrol satarak terörist faaliyetlerini finanse ediyor. Bu yaptırımlar, İran'ın bu gelir kaynaklarını kurutmayı hedefliyor" ifadelerini kullandı. Yaptırımlar, İran ordusuna bağlı Hatem'ül Enbiya karargahı ve bu yapıya ait gemiler ve ticari işletmeleri de kapsıyor.
Bölgesel etkiler
Uzmanlar, yeni yaptırımların İran ekonomisi üzerinde baskıyı artıracağını ancak İran'ın petrol ihracatını tamamen durdurmayı başaramayacağını belirtiyor. İran, geçmişte de benzer yaptırımlara rağmen Çin ve diğer ülkelere petrol satışını sürdürmüştü. Bölgesel dengeler açısından bakıldığında, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi ABD müttefiklerinin bu adımı memnuniyetle karşılaması beklenirken, İran'a yakınlığıyla bilinen Suriye ve Lübnan'daki Hizbullah gibi grupların tepki göstermesi olası.
Tarihsel arka plan
ABD, 2018 yılında Trump yönetiminin İran nükleer anlaşmasından çekilmesinin ardından İran'a yönelik yaptırımları önemli ölçüde artırmıştı. Biden yönetimi de bu politikayı büyük ölçüde sürdürüyor. İran'ın petrol ihracatı, 2018'deki yaptırımlar öncesinde günde 2.5 milyon varil seviyesindeyken, son dönemde tahmini olarak 500 bin varile kadar düştü. Ancak İran, farklı yöntemlerle bu hacmi artırmayı başardı. Yeni yaptırımlar, özellikle İran ordusunun kontrolündeki kaçak petrol sevkiyatlarını engellemeyi amaçlıyor.
ABD'nin bu hamlesi, İran'ın nükleer programına ilişkin müzakerelerin de kritik bir dönemecine denk geldi. Uzun süredir devam eden müzakerelerde henüz nihai bir anlaşmaya varılamadı. Washington, İran'ın nükleer faaliyetlerini sınırlaması karşılığında yaptırımları gevşetmeyi önerirken, Tahran öncelikle yaptırımların kaldırılmasını talep ediyor.
Genel olarak, ABD'nin İran ordusunun petrol satışlarına yönelik yeni yaptırımları, iki ülke arasındaki gerilimi tırmandırma potansiyeli taşıyor. İran'ın bu yaptırımlara nasıl yanıt vereceği ve bölgesel aktörlerin tutumu, önümüzdeki günlerde yakından takip edilecek.
