ABD ile İran arasında uzun süredir devam eden dolaylı görüşmeler sonucunda bir mutabakata varıldığı açıklandı. Mutabakatın temel unsurları arasında Hürmüz Boğazı'nın yeniden uluslararası deniz trafiğine açılması ve nükleer müzakerelerin yeniden başlaması yer alıyor. Ancak anlaşmanın tam metni henüz kamuoyuyla paylaşılmadı. Diplomatik kaynaklar, tahıl koridoru benzeri bir mekanizmanın da gündemde olduğunu belirtiyor.
Mutabakatın ana başlıkları
Mutabakat kapsamında, İran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerine belirli bir süre ara vermesi ve uluslararası denetimlere izin vermesi bekleniyor. Buna karşılık ABD'nin, İran'a yönelik bazı ekonomik yaptırımları hafifletmesi öngörülüyor. Hürmüz Boğazı'nın güvenli geçişi için taraflar arasında koordinasyon mekanizması kurulması da kararlaştırıldı.
Ancak İran'ın füze programı, yaptırımların tamamen kaldırılması ve Lübnan'daki gelişmeler gibi kritik konular mutabakat metninde yer almıyor. Uzmanlar, bu başlıkların ilerleyen müzakerelere bırakıldığını ifade ediyor. İran Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, 'Anlaşma, İran'ın ulusal çıkarlarını ve güvenliğini koruyacak şekilde hazırlandı' denildi.
Bölgesel yansımalar ve tepkiler
Mutabakat, Körfez ülkeleri tarafından temkinli bir iyimserlikle karşılandı. Suudi Arabistan, görüşmelerin bölgesel istikrara katkı sağlayacağını belirtirken, İsrail anlaşmaya sert tepki gösterdi. İsrail Başbakanı, 'İran'ın nükleer tehdidine karşı kendi savunma önlemlerimizi alacağız' dedi. Avrupa Birliği ise müzakerelerin devamını desteklediğini duyurdu.
Enerji piyasalarında mutabakatın etkisi görülmeye başlandı. Petrol fiyatları, Hürmüz Boğazı'nın açılacağı haberleriyle birlikte %3 oranında geriledi. Boğazın kapatılması, küresel petrol arzının yaklaşık beşte birini etkiliyordu. Uzmanlar, anlaşmanın tam olarak uygulanması halinde fiyatların daha da düşebileceğini öngörüyor.
Sonuç olarak, ABD-İran mutabakatı şimdilik bir çerçeve anlaşması niteliği taşıyor. Detayların netleşmesi ve uygulama takvimi, önümüzdeki haftalarda yapılacak teknik görüşmelerde belirlenecek. İran'ın nükleer programı ve bölgesel politikalarına ilişkin derin görüş ayrılıkları ise devam ediyor. Tarafların, nihai bir anlaşmaya varabilmek için daha kapsamlı adımlar atması gerekecek.
