ABD ve İran arasında varılan ateşkes anlaşması, kâğıt üzerinde kalarak kısa sürede ihlal edildi. ABD'nin İran'daki askeri hedefleri vurduğunu açıklamasının ardından Tahran yönetimi misilleme saldırısı başlattı. Karşılıklı saldırılar, Orta Doğu'da yeni bir çatışma dalgası endişesini büyütürken, gözler hem savaş hattına hem de sonuç alınamayan müzakere masasına çevrildi.
Saldırıların detayları
ABD Savunma Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, İran'ın üç farklı şehrinde bulunan askeri tesislere hassas grevler düzenlendiği belirtildi. Açıklamada, hedeflerin İran'ın balistik füze programı ve bölgedeki milis güçlerine lojistik destek sağlayan üsler olduğu ifade edildi. İran resmi ajansı ise ABD saldırılarında 18 askerin hayatını kaybettiğini, 40 kişinin yaralandığını duyurdu. Tahran, saldırıya yanıt olarak İsrail sınırındaki Golan Tepeleri'ne ve ABD'nin Suudi Arabistan'daki hava üssüne balistik füzeler fırlattı. Füzelerin bir kısmı hava savunma sistemleri tarafından imha edilirken, bazıları hedeflerine ulaştı.
Küresel tepkiler ve endişeler
Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, acil toplantıya çağrıldı. ABD Dışişleri Bakanı, "İran'ın saldırganlığına karşı meşru müdafaa hakkımızı kullandık" derken, İran Dışişleri Bakanı ise "ABD'nin ateşkesi ihlal etmesi kabul edilemez, misilleme hakkımızı saklı tutarız" dedi. Avrupa Birliği, her iki tarafı da itidal çağrısında bulunarak, bölgesel bir savaşın tüm dünyayı etkileyeceği uyarısı yaptı. Rusya ve Çin, ABD'yi tek taraflı askeri müdahaleyle suçlarken, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri tansiyonun düşürülmesi için arabuluculuk teklif etti.
Ateşkes süreci ve kırılganlık
Geçtiğimiz hafta imzalanan ateşkes, Yemen'deki Husilerin İsrail'e yönelik saldırılarının durdurulması ve İran'ın nükleer programının denetlenmesi gibi maddeler içeriyordu. Ancak uzmanlar, anlaşmanın zayıf yaptırım mekanizmaları nedeniyle kırılgan olduğunu belirtiyor. Ortadoğu Stratejik Araştırmalar Merkezi'nden Dr. Ahmet Yılmaz, "Ateşkes, tarafların birbirine güvenmemesi nedeniyle en başından başarısızlığa mahkûmdu. ABD ve İran'ın bölgedeki çıkarları çatıştıkça, bu tip anlaşmaların geçici olduğunu görüyoruz" dedi.
Bölgesel yansımalar ve petrol fiyatları
Gelişmelerin ardından petrol fiyatları yüzde 5 artarak varil başına 85 doların üzerine çıktı. Küresel piyasalarda risk iştahı azalırken, borsalar da satış ağırlıklı seyrediyor. Uzmanlar, çatışmanın İran'ın nükleer tesislerini hedef alacak şekilde genişlemesi halinde, bölgesel bir savaşın kaçınılmaz olabileceği uyarısında bulunuyor.
ABD-İran arasındaki bu son çatışma, diplomatik çözümlerin askeri seçeneklere tercih edilmesi gerektiğini bir kez daha hatırlatıyor. Uluslararası toplumun daha etkin müdahalesi olmazsa, bu tür alevlenmelerin sıklaşması muhtemel. Tarafların birbirini anlamaktan uzaklaştığı bu ortamda, kalıcı barışın tesisi için somut adımlar atılması şart görünüyor.
