ABD ve İran arasında Hürmüz Boğazı merkezli askeri gerilim dün gece zirveye tırmandı. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), İran'a ait insansız hava araçlarının (İHA) düşürüldüğünü ve Sirik ile Keşm Adası'ndaki radar noktalarının vurulduğunu açıklarken, İran Devrim Muhafızları bölgedeki ABD üslerinin hedef alındığını duyurdu. Bahreyn ve Kuveyt'te saldırı sirenleri çalarken, taraflar arasındaki karşılıklı vuruşlar küresel enerji piyasalarında tedirginliğe yol açtı.
Hürmüz Boğazı'nda İHA düşürme ve misilleme
CENTCOM tarafından yapılan yazılı açıklamada, İran'a ait birden fazla İHA'nın uluslararası sularda ABD savaş gemilerine yaklaşması üzerine düşürüldüğü belirtildi. Açıklamada ayrıca, İran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki stratejik radar tesislerine yönelik hassas saldırılar düzenlendiği ifade edildi. Vurulan noktalar arasında Sirik sahil radar üssü ve Keşm Adası'ndaki erken uyarı sistemi yer alıyor. ABD yetkilileri, operasyonun meşru müdafaa kapsamında gerçekleştirildiğini ve tırmanmayı önlemeyi amaçladığını savundu.
İran Devrim Muhafızları ise yayımladığı bildiride, ABD'nin saldırılarına misilleme olarak Basra Körfezi'ndeki ABD askeri üslerini hedef aldıklarını duyurdu. Açıklamada Bahreyn'deki ABD Donanma üssü ve Kuveyt'teki Camp Arifjan'a yönelik balistik füzeler ve kamikaze İHA'larla saldırı düzenlendiği kaydedildi. Bahreyn ve Kuveyt hükümetleri, hava savunma sistemlerinin devreye girdiğini ve çoğu mühimmatın etkisiz hale getirildiğini bildirdi. Ancak Kuveyt'te bir konut alanına düşen füze parçaları nedeniyle üç sivilin yaralandığı öğrenildi.
Bölgesel yansımalar ve küresel tepkiler
Gerilim, Hürmüz Boğazı'nın dünya petrol arzının yaklaşık yüzde 20'sini oluşturması nedeniyle küresel enerji güvenliğine yönelik ciddi bir tehdit olarak değerlendiriliyor. Ham petrol fiyatları saldırı haberlerinin ardından yüzde 4'ün üzerinde yükseldi. Brent petrol varil başına 92 doları aşarak son iki ayın en yüksek seviyesine ulaştı. ABD Başkanı, Beyaz Saray'dan yaptığı kısa açıklamada, İran'ı provokasyonlara son vermeye çağırdı ve 'Orta Doğu'da daha geniş bir çatışmayı istemediklerini' vurguladı. Rusya ve Çin ise taraflara itidal çağrısı yaparken, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi acil olarak toplanma kararı aldı.
Son iki yıldır İran'ın nükleer programı ve ABD'nin bölgedeki askeri varlığı nedeniyle tansiyon sürekli yüksekti. 2025 yılı başında Tahran'ın uranyum zenginleştirme oranını yüzde 90'a çıkarması, Batılı ülkelerin yeni yaptırım dalgalarına yol açmıştı. Hürmüz Boğazı krizi, bu gerilimin sıcak bir çatışmaya dönüşme riskini gösteriyor. Uzmanlara göre, tarafların karşılıklı saldırıları sınırlı kalsa da yanlış hesaplamalar bölgesel bir savaşı tetikleyebilir. İran'ın Yemen'deki Husiler ve Lübnan'daki Hizbullah üzerinden dolaylı güç projeksiyonu, ABD ve koalisyon güçleri için ikinci bir cephe açma tehdidi oluşturuyor.
Bağımsız değerlendirmeler, bu tür bir karşılıklı vuruş döngüsünün geçmişteki gibi diplomatik yollarla çözülme şansı olsa da, İran'ın iç siyasi dinamikleri ve ABD'nin seçim yılı atmosferinde şahin duruşunun tırmanmayı kalıcı hale getirebileceğine işaret ediyor. Tarafların caydırıcılık ve güç gösterisi arasında gidip gelmesi, Körfez ülkelerini endişelendiriyor. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri tarafları sakinleştirmeye çalışsa da, Bahreyn ve Kuveyt'in savaşın eşiğinden dönmesi bölgedeki kırılganlığı bir kez daha ortaya koydu.
