ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon), bu hafta içinde üçüncü kez İran hedeflerine yönelik hava saldırısı düzenledi. Saldırılarda Hürmüz Boğazı çevresinde konuşlu İran Devrim Muhafızları'na ait 140 askeri noktanın imha edildiği duyuruldu. Operasyon, Hürmüz Boğazı'ndan geçen bir ticari gemiye İran tarafından ateş açılmasının ardından başlatıldı. Saldırılar sonrası İran tarafı misilleme yaparken Bahreyn ve Birleşik Arap Emirlikleri'nde (BAE) hava savunma sistemleri devreye girdi ve sirenler çaldı.
Operasyonun ayrıntıları
Pentagon yetkilileri, son saldırıda İran'ın insansız hava araçları (İHA), füze rampaları ve radar sistemlerinin hedef alındığını açıkladı. Hedeflerin çoğunun Hürmüz Boğazı'nın İran kıyısındaki adalarda ve kıyı bataryalarında bulunduğu belirtildi. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) tarafından yapılan yazılı açıklamada, 'Bu saldırılar, İran'ın uluslararası sularda ticari denizciliğe yönelik tehditlerini caydırmak amacıyla gerçekleştirilmiştir' ifadelerine yer verildi. Operasyonda B-1B stratejik bombardıman uçakları ve Tomahawk seyir füzelerinin kullanıldığı öğrenildi.
İran'dan misilleme ve Körfez'de yükselen tansiyon
ABD saldırılarının hemen ardından İran Devrim Muhafızları, Basra Körfezi'ndeki Amerikan savaş gemilerine yönelik füze ve İHA saldırıları başlattı. Bahreyn ve BAE'de konuşlu Patriot hava savunma sistemleri, yaklaşan füzeleri engellemek için devreye girerken sivil yerleşimlerde alarm sirenleri çaldı. Herhangi bir can kaybı yaşanmadığı bildirilirken, bölgedeki ticari gemilerin rotalarını değiştirdiği ve Hürmüz Boğazı'ndan geçişlerin geçici olarak durdurulduğu öğrenildi. İran Dışişleri Bakanlığı yaptığı açıklamada, 'ABD'nin bu maceracılığı bölgesel barışı tehdit etmektedir' derken, misilleme hakkını saklı tuttuklarını duyurdu.
Küresel etkiler ve diplomatik çabalar
Saldırılar, dünya petrol piyasalarında anında dalgalanmaya neden oldu. Brent petrolün varil fiyatı yüzde 5 artarak 92 dolar seviyesine yükseldi. Suudi Arabistan ve Birleşmiş Milletler, tarafları itidale çağıran açıklamalar yaparken, Türkiye Dışişleri Bakanlığı da bölgede gerginliğin artmasından endişe duyduğunu belirtti. ABD Başkanı, Kongre liderleriyle acil toplantı yaparak olası yeni adımları değerlendiriyor. Uzmanlar, iki ülke arasındaki bu karşılıklı saldırıların kontrolsüz bir şekilde tırmanması halinde bölgesel bir savaş riski doğabileceği uyarısında bulunuyor.
Bağlam ve değerlendirme
ABD'nin son üç saldırısı, İran'ın nükleer programı ve bölgesel milis gruplarına verdiği destek nedeniyle uzun süredir devam eden gerilimin en somut askeri adımı oldu. Hürmüz Boğazı, dünya petrol arzının yaklaşık yüzde 20'sinin geçtiği stratejik bir su yolu olarak krizin merkezinde yer alıyor. İran'ın bu boğazı kapatma tehditleri daha önce de gündeme gelmiş, ancak ABD ve müttefiklerinin caydırıcı politikalarıyla engellenmişti. Bu kez, doğrudan ticari bir geminin hedef alınması, Washington'un daha sert bir müdahalesine yol açtı. Bölgedeki enerji güvenliği ve deniz ticareti açısından son derece kritik bir eşik aşılmış durumda. Diplomatik kanalların hızla işletilmemesi halinde, taraflar arasındaki çatışma sarmalının derinleşmesi kaçınılmaz görünüyor.
