ABD ile İran arasında aylar sonra İsviçre'de başlayan nükleer müzakerelerin ilk turu krizle sonuçlandı. İran heyeti, ABD Başkanı Donald Trump'ın müzakere masasında İran'a yönelik saldırı tehdidinde bulunması üzerine görüşmeyi terk etti. Tasnim Haber Ajansı'nın bildirdiğine göre, heyet başkanı Muhammed Cevad Zarif, 'Tehdit dilini kabul etmeyeceğiz' diyerek salonu terk etti. Olay, 60 günlük müzakere sürecinin daha ilk gününde tırmanma riskini ortaya koydu.
Görüşmenin perde arkası
İsviçre'nin Zürih kentinde gerçekleşen ve basına kapalı yapılan toplantıda, ABD heyeti başkanı Brian Hook'un İran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini durdurmaması halinde 'askeri seçeneklerin masada olduğunu' söylediği iddia ediliyor. İran tarafı ise bu çıkışı 'müzakere niyetinin samimiyetsizliği' olarak nitelendirdi. Taraflar geçen hafta savaşı önlemek için mutabakata varmış, 60 günlük bir müzakere takvimi üzerinde anlaşmıştı.
Tarafların pozisyonları
ABD, İran'ın nükleer programının tamamen durdurulmasını ve bölgedeki vekil güçlerinin kontrol altına alınmasını talep ediyor. İran ise yaptırımların tamamen kaldırılması ve nükleer alandaki egemenlik haklarının tanınmasını şart koşuyor. Trump yönetimi daha önce İran'a savaş açmayacağını ancak 'her seçeneğin açık olduğunu' belirtmişti. Zarif ise Tahran'da yaptığı açıklamada 'Tehdit altında müzakere olmaz' demişti.
Uluslararası tepkiler
Avrupa Birliği Dış İlişkiler Sorumlusu Josep Borrell, her iki tarafa da itidal çağrısı yaparak müzakerelerin devam etmesi gerektiğini vurguladı. Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov ise 'Bu tür krizler diyaloğun önünü tıkar' dedi. Uzmanlar, Trump'ın sert tutumunun müzakereleri baltalayabileceğini ve 60 günlük sürecin daha ilk haftasında çökme riski taşıdığını ifade ediyor.
Ne olabilir?
Önümüzdeki günlerde taraflar arasında diplomatik kanalların açık kalması bekleniyor. Ancak İran'ın masadan kalkması, ABD'nin baskı stratejisinin sorgulanmasına neden oldu. Eğer bir uzlaşı sağlanamazsa, bölgesel gerginlik Körfez'de yeni bir krize dönüşebilir. Trump'ın seçim döneminde İran'a yönelik sert söylemi, yönetimi daha agresif bir tutuma itebilir. Bu gelişme, nükleer anlaşma müzakerelerinin ne kadar kırılgan olduğunu bir kez daha gösterdi.
