ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, İran'daki stratejik tesislerin hedef alınacağını duyurarak bölgedeki gerilimi zirveye taşıdı. Hegseth'in "Bu gece vuracağız" ifadeleri uluslararası kamuoyunda yankı uyandırdı. Tahran yönetimi olası bir saldırıya sert karşılık vereceğini açıklarken, ABD'nin Bağdat Büyükelçiliği vatandaşlarını teyakkuzda olmaları konusunda uyardı.
Hegseth'in açıklaması gerilimi tırmandırdı
ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, yaptığı basın açıklamasında İran'ın nükleer programına yönelik artan endişelere dikkat çekti. Hegseth, "İran'ın bölgesel istikrarı tehdit eden faaliyetlerine karşılık verme zamanı geldi. Hedeflerimiz arasında İran'ın kritik askeri ve nükleer tesisleri bulunuyor. Operasyonel hazırlıklar tamamlanmıştır" dedi. Bakan, operasyonun zamanlamasına ilişkin net bir tarih vermezken, "Gerekli an geldiğinde müdahale edeceğiz. Bu gece de olabilir, yarın da" ifadelerini kullandı.
Açıklamanın ardından petrol fiyatları yükselirken, bölge ülkeleri temkinli bir bekleyişe geçti. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) bölgedeki askeri varlığını artırırken, uçak gemisi USS Dwight D. Eisenhower ve refakatindeki savaş gemileri Basra Körfezi'nde konuşlandırıldı.
Tahran'dan sert uyarı
İran Dışişleri Bakanı Hüseyin Emir Abdullahiyan, yaptığı yazılı açıklamada herhangi bir saldırının "ağır sonuçları" olacağını belirtti. Abdullahiyan, "ABD'nin herhangi bir maceraya kalkışması durumunda, İran kendini savunma hakkını kullanacaktır. Misillememiz orantısız ve beklenmedik olacaktır" dedi. İran Devrim Muhafızları Ordusu'nun hava savunma sistemlerini en üst seviyeye çıkardığı, nükleer tesislerin etrafında yoğun güvenlik önlemleri alındığı bildirildi.
Tahran ayrıca Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) müfettişlerinin ülkeye girişini sınırlayabileceğini ima etti. İran'ın BM Daimi Temsilcisi Emir Said İrevani, BM Güvenlik Konseyi'ni acilen toplantıya çağırarak, ABD'nin tehditlerini kınayan bir tasarı sunacaklarını duyurdu.
Bağdat'ta alarm zilleri
ABD'nin Bağdat Büyükelçiliği, Irak'taki Amerikan vatandaşlarına yönelik bir uyarı yayımladı. Açıklamada, "Irak'ta güvenlik durumu öngörülemezdir. Olası bir askeri harekat öncesinde veya sırasında ABD vatandaşlarına yönelik tehditler artabilir. Tüm Amerikan vatandaşlarının teyakkuzda olmasını ve gerekli önlemleri almasını tavsiye ediyoruz" ifadelerine yer verildi. Büyükelçilik, konsolosluk hizmetlerinin kısmen askıya alındığını da duyurdu.
Irak hükümeti ise endişelerini dile getirerek, tarafları itidal çağrısında bulundu. Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Fuad Hüseyin, "Irak, komşu ülkeler arasında bir çatışma alanı olmak istemez. Diyalog ve diplomasi yoluyla sorunların çözülmesini umuyoruz" dedi.
Uluslararası tepkiler
Rusya Dışişleri Bakanlığı, ABD'nin açıklamasını "provokasyon" olarak nitelendirdi ve İran'ın egemenliğine saygı gösterilmesi çağrısında bulundu. Çin ise ABD'yi "tek taraflı eylemlerden" kaçınmaya çağırarak, BM Güvenlik Konseyi'nin konuyu ele alması gerektiğini belirtti. Avrupa Birliği Dış İlişkiler Yüksek Temsilcisi Josep Borrell, taraflara gerilimi azaltma çağrısı yaparken, diplomasiye öncelik verilmesi gerektiğini vurguladı.
Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri'nin ise gelişmeleri endişeyle takip ettiği, kendi hava sahalarının kullanılmasına izin vermeyeceklerini ABD'ye ilettiği öğrenildi. Bölgedeki askeri uzmanlar, olası bir ABD-İran çatışmasının küresel enerji piyasalarında büyük bir şoka yol açacağı uyarısında bulunuyor.
Değerlendirme
ABD-İran arasındaki bu son gerilim, iki ülke arasındaki nükleer müzakerelerin çıkmaza girdiği bir dönemde yaşanıyor. Trump yönetiminin ardından Biden döneminde daha diplomatik bir çizgi izleyen Washington'un şimdi sert bir söyleme yönelmesi dikkat çekiyor. Analistler, Hegseth'in açıklamasının İran'ı müzakere masasına zorlamak için bir baskı taktiği olabileceğini, ancak yanlış bir adımın bölgesel bir savaşı tetikleyebileceğini belirtiyor. İran'ın misilleme kapasitesi ve Husiler, Hizbullah gibi vekil güçler göz önünde bulundurulduğunda, krizin kontrol altına alınması zor görünüyor. Uluslararası toplumun bu kritik eşikte diplomasiyi öncelemesi, olası bir felaketi önleyebilir.
