ABD ile İran arasında aylardır süren gerilim, İslamabad Mutabakatı'nın çökmesiyle yeniden alevlendi. ABD ordusu, Hürmüz Boğazı yakınlarındaki stratejik öneme sahip Keşm ve Hengam adaları ile Bender Abbas kentine füze saldırıları düzenledi. İran Dışişleri Bakan Yardımcısı, saldırıları kınayarak ABD'nin deniz ablukasını yeniden uygulamaya koyma girişimlerine karşılık vereceklerini duyurdu. Bölgede tansiyon yükselirken, uluslararası toplum taraflara itidal çağrısı yapıyor.
Saldırıların Ayrıntıları
Yerel kaynaklara göre, ABD savaş uçakları ve donanma gemileri tarafından gerçekleştirilen saldırılarda, Keşm Adası'ndaki askeri tesisler ile Hengam Adası'ndaki radar istasyonları hedef alındı. Bender Abbas kentinde ise liman bölgesine yönelik bombalamalar sonucu sivil kayıpların yaşandığı bildiriliyor. İran resmi ajansı IRNA, saldırılarda en az 12 kişinin hayatını kaybettiğini, 30'dan fazla kişinin yaralandığını duyurdu. ABD tarafından henüz resmi bir açıklama yapılmazken, yetkililer operasyonun 'meşru müdafaa' kapsamında olduğunu savunuyor.
İran'dan Sert Tepki
İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Ali Baqeri, yaptığı basın açıklamasında, ABD'nin bu saldırılarının 'savaş ilanı' anlamına geldiğini belirterek, 'İran, toprak bütünlüğüne yönelik her türlü saldırıyı meşru müdafaa hakkı kapsamında misliyle cevaplayacaktır' dedi. Baqeri, ABD'nin bölgedeki deniz ablukasını yeniden uygulamaya koyma girişimlerinin de kabul edilemez olduğunu vurgulayarak, 'Hürmüz Boğazı'ndan geçişlerin engellenmesi, uluslararası hukukun ihlalidir ve bedelini ağır ödeyeceklerdir' ifadelerini kullandı. İran Devrim Muhafızları Ordusu'nun da yüksek alarm durumuna geçtiği belirtiliyor.
Uzmanlar, bu saldırıların İslamabad Mutabakatı'nın kalıcı hasar gördüğünün bir işareti olduğunu söylüyor. Pakistan'ın arabuluculuğunda geçen yıl imzalanan anlaşma, ABD'nin İran'a yönelik yaptırımlarını hafifletmesi ve İran'ın nükleer faaliyetlerini sınırlamasını öngörüyordu. Ancak anlaşma, özellikle ABD'nin İran'ın füze programına yönelik talepleri nedeniyle zaten kırılgan bir zemindeydi.
Bölgesel ve Küresel Etkiler
Hürmüz Boğazı, dünya petrol arzının yaklaşık %20'sinin geçtiği hayati bir su yolu. Buradaki bir çatışma, küresel enerji piyasalarında ciddi dalgalanmalara yol açabilir. Petrol fiyatları saldırı haberinin ardından yükselişe geçti. Avrupa Birliği ve Birleşmiş Milletler, taraflara gerilimi düşürme çağrısı yaparken, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri endişelerini dile getirdi. Rusya ise ABD'yi 'provokatif eylemler' nedeniyle kınadı.
Bu gelişmeler, Orta Doğu'da yeni bir silahlanma yarışını tetikleyebilir. İran'ın uzun menzilli füzeleri ve ABD'nin bölgedeki askeri varlığı, olası bir çatışmayı daha yıkıcı kılıyor. Diplomatik kaynaklar, krizin aşılması için acil bir zirve yapılması gerektiğini belirtiyor.
Sonuç olarak, ABD-İran arasındaki bu yeni kriz, sadece iki ülkeyi değil, tüm bölgeyi etkileyecek potansiyele sahip. İslamabad Mutabakatı'nın akıbeti belirsizliğini korurken, tarafların savaşın eşiğinde bir adım atmaması için uluslararası toplumun daha fazla çaba göstermesi gerekiyor.
