ABD ile İran arasında haftalardır süren gerilim, tarafların ateşkes anlaşmasına varmasıyla sona erdi. Çatışmaların küresel ekonomideki etkisi ilk başta petrol fiyatlarında sert yükselişe yol açsa da, toparlanma emtia piyasalarından enflasyon beklentilerine kadar birçok alanda kendini göstermeye başladı. Uzmanlar, barışın özellikle enerji ve enflasyon üzerindeki olumlu yansımalarının önümüzdeki haftalarda daha belirgin hale geleceğini öngörüyor.
Petrol fiyatlarında hızlı geri çekilme
Çatışmaların zirve yaptığı dönemde varil başına 95 doları aşan Brent petrol, ateşkes haberinin ardından yüzde 8 düşüşle 85 dolar seviyesine geriledi. Uzmanlar, İran'ın Hürmüz Boğazı üzerindeki tehditlerinin hafiflemesi ve ABD'nin stratejik petrol rezervlerinden arz yapma taahhüdünün fiyatlardaki düşüşte etkili olduğunu belirtiyor. Öte yandan, OPEC+ ülkelerinin savaş süresince üretim kısıtlamalarını gevşetmesi de arzı normalleştirici bir rol oynadı.
Enflasyon beklentilerinde iyileşme
ABD-İran savaşının etkisiyle yükselen enflasyon endişeleri, barış anlaşmasının ardından hafiflemeye başladı. ABD'de 10 yıllık tahvil faizleri yüzde 4,2'nin altına gerilerken, Fed'in faiz indirimi beklentileri yeniden güçlendi. Avrupa Merkez Bankası ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası da benzer şekilde savaşın yol açtığı arz şoklarının etkisini azaltmak için adımlar atıyor. Türkiye'de enflasyon oranının yıl sonunda yüzde 42'ye gerilemesi beklenirken, barış ortamının bu hedefi desteklediği ifade ediliyor.
Küresel ticaret ve lojistik normalleşiyor
Çatışmalar sırasında Kızıldeniz'deki gemi trafiğinde yaşanan aksamalar, İran'ın bölgedeki gerilimi düşürmesiyle birlikte normale dönüyor. Süveyş Kanalı'ndan geçen konteyner hacmi eski seviyelerine yaklaşırken, navlun maliyetleri de aşağı yönlü seyrediyor. Tedarik zincirlerindeki bu rahatlama, özellikle otomotiv ve elektronik sektörlerinde üretim maliyetlerini düşürecek.
Borsalarda yükseliş, altında düşüş
Barış beklentisiyle küresel hisse senedi piyasaları olumlu tepki verdi. S&P 500 endeksi yüzde 3, DAX yüzde 2,5, BIST 100 ise yüzde 4 prim yaptı. Altın fiyatları ise güvenli liman talebinin azalmasıyla ons başına 1.950 dolardan 1.880 dolara geriledi. Dolar endeksi de yüzde 1,2 değer kaybederek gelişmekte olan ülke para birimlerine destek oldu.
Savaşın korkulduğu kadar büyük bir ekonomik tahribata yol açmaması ve barışın erken tesis edilmesi, küresel ekonominin toparlanma sürecini hızlandırdı. Ancak Orta Doğu'daki jeopolitik riskler tamamen ortadan kalkmış değil. Petrol ve doğalgaz bağımlılığını azaltma çabaları, kısa vadede bu tür şoklara karşı kırılganlığı sürdürecek. Yatırımcılar, yeni normale uyum sağlarken enerji dönüşümü ve arz güvenliği gibi yapısal konulara odaklanacak.
