ABD ile İran arasında sağlanan mutabakatın resmi imza töreninin, 19 Haziran’da İsviçre’nin Bürgenstock kasabasında yapılacağı bildirildi. İki ülke arasında aylardır süren dolaylı müzakerelerin ardından varılan anlaşma, nükleer program başta olmak üzere çeşitli alanlarda iş birliğini öngörüyor. Törene ABD Dışişleri Bakanı ve İran Dışişleri Bakanı’nın katılması bekleniyor. Anlaşmanın ekonomik yaptırımların hafifletilmesini de kapsadığı ifade ediliyor.
Anlaşmanın ayrıntıları
Mutabakat metninde, İran’ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin sınırlandırılması, uluslararası denetimlerin artırılması ve buna karşılık ABD’nin bazı ekonomik yaptırımları kademeli olarak kaldırması yer alıyor. Tarafların altı ay süreyle geçerli olacak bir geçiş dönemi üzerinde mutabık kaldığı öğrenildi. Bu süre zarfında İran’ın nükleer tesislerinde IAEA denetçilerinin sürekli bulunması kararlaştırıldı.
Ekonomik yansımaları
Uzmanlar, anlaşmanın petrol fiyatları ve küresel enerji piyasaları üzerinde dengeleyici bir etki yapabileceğini belirtiyor. İran’ın ham petrol ihracatının artmasıyla piyasadaki arz fazlasının fiyatları aşağı çekmesi bekleniyor. Ayrıca, yaptırımların hafiflemesiyle İran’ın uluslararası bankacılık sistemine yeniden entegre olması, bölgesel ticaret hacmini artırabilir. Ancak anlaşmanın uygulanmasındaki siyasi belirsizlikler nedeniyle piyasaların temkinli olduğu gözleniyor.
Tepkiler ve gelecek
Anlaşma, ABD’de Kongre’nin onayına sunulacak. İran tarafında ise muhafazakâr kanadın eleştirilerine rağmen hükümetin anlaşmayı savunması bekleniyor. Bölgesel aktörlerden Suudi Arabistan ve İsrail’in anlaşmaya mesafeli durduğu bildiriliyor. Bürgenstock töreninin ardından tarafların üç ay içinde kapsamlı bir çerçeve anlaşması için müzakerelere başlaması planlanıyor. Anlaşma, Ortadoğu’daki jeopolitik dengeleri yeniden şekillendirme potansiyeli taşıyor.
