ABD ile İran arasında aylardır devam eden dolaylı müzakereler sonuç verdi. İki ülke, nükleer program ve bölgesel gerilimleri sona erdirmek üzere 14 maddelik bir mutabakata vardı. ABD medyasında yer alan haberlere göre, anlaşma metni tarafların başkentleri tarafından onaylandı ve önümüzdeki hafta imzalanması bekleniyor. Kamuoyuna yansıyan maddeler, Washington ile Tahran arasındaki yıllardır süren krizi sonlandırmayı hedefliyor.
Anlaşmanın temel maddeleri
İlk olarak, İran uranyum zenginleştirme seviyesini yüzde 3.67 ile sınırlayacak ve mevcut yüksek seviyedeki stoklarını yurt dışına sevk edecek. Buna karşılık, ABD İran'a yönelik petrol ve finans sektöründeki yaptırımlarını kademeli olarak kaldıracak. Ayrıca, İran'ın nükleer tesisleri Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) denetimine tam açılacak ve ani denetimlere izin verilecek.
Bölgesel güvenlik düzenlemeleri
Mutabakatın bir diğer ayağında, İran'ın bölgedeki vekil güçlere desteğini sonlandırması ve Yemen'deki Husilere silah sevkiyatını durdurması yer alıyor. ABD ise Basra Körfezi'ndeki askeri varlığını azaltacak ve İran'a yönelik yeni yaptırım tehditlerinden kaçınacak. İki taraf, bölgesel güvenlik için ortak bir çalışma grubu kuracak.
Ekonomik iş birliği ve insani yardım
Anlaşma kapsamında, İran'ın dondurulmuş varlıklarının 6 milyar dolarlık kısmı insani amaçlarla (ilaç, gıda) kullanılmak üzere serbest bırakılacak. Ayrıca, ABD şirketlerine İran'ın enerji ve altyapı sektörlerinde yatırım yapma yolu açılacak. Taraflar, terörle mücadele ve uyuşturucu kaçakçılığıyla ortak mücadele konusunda da mutabık kaldı.
Uzmanlar, anlaşmanın yürürlüğe girmesi halinde Ortadoğu'da dengeleri değiştirebileceğini belirtiyor. Ancak hem ABD Kongresi'nde hem de İran'daki muhafazakâr kanatta anlaşmaya yönelik ciddi itirazlar bulunuyor. Anlaşmanın ne zaman imzalanacağı ve uygulanacağı ise önümüzdeki günlerde netleşecek.
