ABD ordusu, İran'ın Hürmüz Boğazı çevresinde yer alan askeri hedeflerine dün gece kapsamlı bir hava operasyonu düzenledi. İran devlet televizyonu, Basra Körfezi'ndeki Keşm Adası'nda şiddetli patlamaların yaşandığını duyurdu. Saldırıların, İran'ın Sirik ilçesine bağlı Kuheştek kentindeki bir düğün törenini de hedef aldığı iddia edildi. Böylece ABD ile İran arasında uzun süredir devam eden gerilim, sıcak çatışmaya dönüşme riski taşıyan yeni bir boyut kazandı.
Saldırının Ayrıntıları
ABD Savunma Bakanlığı'ndan (Pentagon) yapılan yazılı açıklamada, operasyonun İran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiğini tehdit eden füze bataryaları ve radar sistemlerine karşı gerçekleştirildiği belirtildi. Açıklamada, "Bu saldırılar, uluslararası suların serbest dolaşımını güvence altına almak ve bölgedeki ABD askeri personelinin güvenliğini sağlamak amacıyla yapılmıştır. İran'ın saldırgan tutumu kabul edilemez." ifadelerine yer verildi. Öte yandan İran resmi haber ajansı IRNA, ABD savaş uçaklarının Keşm Adası'ndaki devrim muhafızlarına ait askeri üssü hedef aldığını, saldırıda en az 11 kişinin öldüğünü, 23 kişinin yaralandığını öne sürdü. İran devlet televizyonu ise Kuheştek'teki düğün salonunun vurulduğunu ve çok sayıda sivilin hayatını kaybettiğini duyurdu. Ancak bu iddialar bağımsız kaynaklarca doğrulanabilmiş değil.
Bölgedeki Gerginlik Tırmanıyor
İran Dışişleri Bakanı Hüseyin Emir Abdullahiyan, yaptığı açıklamada, "ABD'nin bu pervasız saldırısı, bölgede yeni bir felaketin habercisidir. İran, meşru müdafaa hakkını kullanacak ve ABD'nin bu saldırısına en sert şekilde karşılık verecektir." dedi. İran Yüksek Milli Güvenlik Konseyi, olağanüstü toplantı halinde; uluslararası topluma ABD'nin bu eylemini kınamaya çağıran bir bildiri yayınlaması bekleniyor. Bölgedeki gerilim, geçen yıl ABD'nin İranlı devrim muhafızları komutanı Kasım Süleymani'yi Bağdat'ta öldürmesiyle zirve yapmış, ardından İran'ın Irak'taki ABD üssüne füze saldırısıyla karşılık vermesiyle tırmanışa geçmişti. Son olarak 13 Haziran'da Umman Körfezi'nde iki tankere yapılan saldırıdan ABD ve bazı ülkeler İran'ı sorumlu tutmuş, İran ise suçlamaları reddetmişti.
Hürmüz Boğazı, dünya petrol ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği stratejik bir su yolu. Bölgede yaşanan herhangi bir çatışma, küresel enerji piyasalarında büyük dalgalanmalara yol açabiliyor. Uzmanlar, ABD'nin bu son saldırısının, petrol fiyatlarını hızla yükseltebileceği ve dünya genelinde ekonomik istikrarı tehdit edebileceği konusunda uyarıyor.
Uluslararası Tepkiler
Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres, bölgedeki gerilimin derinleşmesinden dolayı derin endişe duyduğunu belirterek, tüm taraflara itidal çağrısında bulundu. Avrupa Birliği Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Josep Borrell, ABD ve İran'ı diyaloğa davet ederken, Rusya ve Çin'den yapılan açıklamalarda ABD'nin saldırısı kınandı. İngiltere ise ABD'ye destek mesajı verdi. Türkiye'den henüz resmi bir açıklama gelmezken, dışişleri kaynakları gelişmeleri yakından takip ettiklerini ve bölgede istikrarın korunmasından yana olduklarını bildirdi.
Sonuç Yerine
ABD'nin İran'a yönelik bu yeni saldırısı, iki ülke arasındaki husumeti yeni bir aşamaya taşıyor. Her ne kadar Pentagon operasyonu 'sınırlı' olarak nitelese de, İran'dan gelebilecek olası bir misilleme, Orta Doğu'nun zaten kırılgan olan dengesini tamamen değiştirebilir. Bu gelişmeler, sadece bölge ülkelerini değil, küresel enerji güvenliğini ve dünya ekonomisini de yakından ilgilendiriyor. Uluslararası toplumun, tansiyonun daha fazla yükselmesini önlemek için hızlı ve etkili bir arabuluculuk mekanizması devreye sokması, olası bir felaketin önüne geçebilir.
