ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), İran Devrim Muhafızları Ordusu'nun son iki günde bir ABD Donanması savaş gemisini iki kez balistik füzelerle hedef almasının ardından, İran'a ait 5 ham petrol tankerinin vurularak kullanılamaz hale getirildiğini duyurdu. Saldırı, Basra Körfezi'nde gerilimi tırmandırırken, bölgesel bir çatışma riskini artırdı.
Balistik Füze Saldırıları ve ABD'nin Yanıtı
CENTCOM'dan yapılan yazılı açıklamaya göre, İran Devrim Muhafızları Ordusu'na bağlı kuvvetler, iki gün içinde Basra Körfezi'nde konuşlu bir ABD Donanması savaş gemisine iki ayrı balistik füze saldırısı düzenledi. İlk saldırı dün sabah saatlerinde, ikincisi ise bu sabah erken saatlerde gerçekleşti. ABD savunma sistemleri, her iki füzenin de hedefe ulaşmadan imha edildiğini bildirdi. Olayda ABD personeli zarar görmedi.
ABD'nin yanıtı gecikmedi. CENTCOM, İran'a ait 5 ham petrol tankerinin vurulduğunu ve gemilerin kullanılamaz hale geldiğini açıkladı. Saldırının hangi silahlarla yapıldığına dair detay verilmedi. Ancak bölgedeki kaynaklar, operasyonun ABD Deniz Kuvvetleri'ne ait savaş uçakları ve insansız hava araçlarıyla gerçekleştirildiğini öne sürdü.
İran'dan İlk Tepki: "Karşılık Vereceğiz"
İran Devrim Muhafızları, saldırının ardından yaptığı açıklamada, ABD'ye "misliyle karşılık verileceğini" bildirdi. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü, "Bu saldırı, bölgesel istikrarı hedef alan bir provokasyondur. Gerekli cevabı vereceğiz" dedi. İran devlet televizyonu, tankerlerin vurulduğu bölgeden görüntüler yayınladı; ancak bağımsız kaynaklar tarafından doğrulanamadı.
Uzmanlar, İran'ın olası yanıtının Hürmüz Boğazı'ndaki petrol akışını kesmek veya bölgedeki ABD üslerine yönelik vekil güçler aracılığıyla saldırılar düzenlemek olabileceğini belirtiyor.
Basra Körfezi'nde Gerilim Tırmanıyor
Olay, Basra Körfezi'nde son aylarda artan gerilimin son halkası. ABD, bölgede donanma varlığını güçlendirmiş, İran ise sık sık tatbikatlarla ve füze denemeleriyle karşılık veriyordu. Petrol tankerlerine yönelik saldırılar, küresel enerji piyasalarında arz güvenliği endişelerini artırdı. Brent petrol fiyatı, haberin ardından yüzde 3'ün üzerinde yükseldi.
Uluslararası toplumdan çağrılar geldi. Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri, taraflara itidal çağrısı yaparak, "Bölgede kontrolden çıkabilecek bir tırmanma riski var" uyarısında bulundu. Rusya ve Çin, ABD'nin saldırısını kınarken, Avrupa Birliği diyalog çağrısı yaptı.
Arka Plan: ABD-İran Gerilimi Nasıl Bu Noktaya Geldi?
ABD ile İran arasındaki gerilim, 2018'de Washington'un İran nükleer anlaşmasından çekilmesi ve ardından ağır yaptırımlar uygulamasıyla yeniden alevlenmişti. 2020'de İranlı general Kasım Süleymani'nin Bağdat'ta ABD drone saldırısıyla öldürülmesi, iki ülkeyi savaşın eşiğine getirmişti. Son aylarda ise İran'ın nükleer programını hızlandırması ve bölgedeki vekil grupları silahlandırması, ABD'nin tepkisini çekiyordu.
Uzmanlar, bu son saldırının ABD'nin İran'a yönelik caydırıcılık stratejisinin bir parçası olduğunu değerlendiriyor. Ancak, doğrudan bir çatışmayı önlemek için her iki tarafın da kırmızı çizgileri test ettiği bir dönemde, yanlış hesaplama riski giderek artıyor.
Piyasalar ve Bölgesel Etkiler
Petrol fiyatlarındaki artış, küresel enerji piyasalarında dalgalanmaya yol açtı. Asya borsaları günü karışık kapatırken, altın ve tahvil gibi güvenli liman varlıklara talebin arttığı görüldü. Analistler, gerilimin daha da tırmanması halinde petrol fiyatlarının varil başına 100 doları aşabileceği uyarısında bulunuyor.
Basra Körfezi, dünya petrol arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği kritik bir su yolu. Hürmüz Boğazı'nda olası bir kapanma, küresel ekonomiyi derinden etkileyebilir.
ABD'nin İran tankerlerini vurması, bölgede yeni bir askeri çatışma döneminin kapısını aralayabilir. İran'ın nasıl bir karşılık vereceği ve ABD'nin bir sonraki adımının ne olacağı belirsizliğini koruyor. Uluslararası toplum, tarafları diyaloga davet etse de, sahadaki tırmanma dinamikleri kontrolden çıkma riski taşıyor. Önümüzdeki günler, Basra Körfezi'nde barış mı yoksa daha geniş bir savaş mı olacağını belirleyecek.
